mặt mũi
Học thuậtThân thiện
Định nghĩa
- Danh từ:
- Diện mạo, khuôn mặt của một người: Từ dùng để chỉ toàn bộ vẻ bề ngoài, đặc biệt là phần khuôn mặt của một người, bao gồm các đường nét và biểu cảm.
- Thể diện, danh dự: "Mặt mũi" còn mang nghĩa bóng, chỉ đến thanh danh, địa vị xã hội hoặc sự tôn trọng mà một người có được trong mắt người khác.
Ví dụ sử dụng
- Danh từ:
- Sau trận ốm, mặt mũi anh ấy hốc hác. (Diện mạo của anh ấy trông tiều tụy sau cơn bệnh.)
- Làm việc đó xong, còn mặt mũi nào mà gặp mọi người nữa. (Làm xong việc đó thì còn thể diện đâu mà gặp mọi người.)
Các cách sử dụng nâng cao
"mặt mũi sáng sủa": có khuôn mặt đẹp, khôi ngô, hoặc có vẻ ngoài tươi tắn, đáng mến.
- Cậu bé mới sinh ra đã có mặt mũi sáng sủa. (Cậu bé mới sinh đã có khuôn mặt khôi ngô, sáng sủa.)
"mặt mũi ủ rũ": khuôn mặt buồn bã, thiếu sức sống.
- Nghe tin buồn, mặt mũi cô ấy ủ rũ cả ngày. (Nghe tin không vui, khuôn mặt cô ấy buồn bã cả ngày.)
"mất mặt mũi": mất thể diện, mất danh dự.
- Anh ta cảm thấy mất mặt mũi vì bị phê bình trước đám đông. (Anh ta cảm thấy mất thể diện vì bị chỉ trích trước nhiều người.)
Biến thể và từ gần giống
Mặt má (danh từ): thường dùng để nhấn mạnh đến vẻ mặt, sắc thái biểu cảm.
- Nhìn mặt má cô ấy tươi như hoa. (Nhìn vẻ mặt cô ấy tươi tắn lắm.)
Mặt mày (danh từ): từ gần nghĩa, cũng chỉ diện mạo khuôn mặt, thường dùng trong văn nói.
- Mặt mày anh ta tái mét vì sợ hãi. (Khuôn mặt anh ta tái nhợt vì sợ.)
Từ đồng nghĩa
- Diện mạo: vẻ bề ngoài, dung nhan.
- Thể diện: danh dự, phẩm giá được người khác công nhận.
- Nhan sắc: vẻ đẹp của khuôn mặt (thường dùng cho phụ nữ).
Thành ngữ liên quan
"Giữ thể diện" / "Giữ mặt mũi": hành động bảo vệ danh dự, địa vị của mình trước người khác.
- Dù khó khăn, ông ấy vẫn cố gắng làm ăn để giữ mặt mũi với làng xóm. (Dù khó khăn, ông ấy vẫn cố gắng kinh doanh để giữ thể diện với hàng xóm.)
"Không còn mặt mũi nào": cảm thấy vô cùng xấu hổ, không còn danh dự.
- Phạm lỗi lớn như vậy, tôi thật không còn mặt mũi nào gặp lại anh. (Phạm lỗi lớn như thế, tôi thật không còn thể diện nào để gặp lại anh.)
- Nh. Mặt mày: Mặt mũi sáng sủa.