Định nghĩa

1. Tính từ:
   • Lạc hậu, chưa được khai hóa: "man di" dùng để chỉ một trạng thái xã hội, văn hóa hoặc con người còn ở trình độ phát triển thấp, thiếu văn minh, theo quan niệm lịch sử.
   • Thô lỗ, không có giáo dục: (Nghĩa mở rộng) Chỉ cách cư xử thô bạo, thiếu tinh tế, giống như người chưa được giáo hóa.

Ví dụ sử dụng

• Tính từ:
  • Quan niệm về các tộc người "man di" ngày nay đã lỗi thời. (Quan niệm về các tộc người "lạc hậu" ngày nay đã lỗi thời.)
  • Cách cư xử của hắn thật là man di, không chịu nghe ai. (Cách cư xử của hắn thật là thô lỗ, không chịu nghe ai.)
  • "Man di cũng có sinh đồ, trạng nguyên." (tục ngữ) (Người ở vùng lạc hậu cũng có người học giỏi, đỗ đạt.)

Các cách sử dụng nâng cao

• "Dân tộc man di": Cụm từ lịch sử dùng để chỉ các tộc người được cho là chưa có nền văn minh phát triển, thường sống ở vùng biên giới xa xôi. Ngày nay, cách gọi này mang tính miệt thị và không còn phù hợp.
  • Trong sử sách cũ, các tộc người vùng núi phía Bắc đôi khi bị gọi là "dân tộc man di".
• "Phong tục man di": Chỉ những tập quán, tục lệ được xem là lạc hậu, dã man.
  • Những "phong tục man di" như tế thần bằng người sống đã bị xóa bỏ.

Biến thể và từ liên quan

• Mọi rợ: (Từ cũ, nghĩa tương tự "man di") Chỉ người ở trình độ văn hóa thấp, thô lỗ. Từ này nay mang tính xúc phạm rất cao.
• Dã man: (Tính từ) Chỉ hành động tàn bạo, độc ác, không có tính người.
  • Hành động giết người cướp của là vô cùng dã man.
• Khai hóa: (Động từ) Hành động làm cho trở nên văn minh, có học thức. Đây thường là động từ đối lập với trạng thái "man di" trong quan niệm cũ.
  • Chính sách "khai hóa" của thực dân thực chất là đồng hóa.

Từ đồng nghĩa

• Lạc hậu: Ở trình độ thấp kém hơn so với sự phát triển chung.
• Thô bạo: Cư xử thô lỗ, bạo ngược.
• Chưa văn minh: Chưa đạt đến trình độ văn minh.

Lưu ý về sử dụng

• Tính lịch sử và nhạy cảm: Từ "man di" là một từ cổ, phản ánh quan điểm chủ quan và sự phân biệt đẳng cấp trong lịch sử. Ngày nay, việc sử dụng từ này để chỉ một dân tộc hay nền văn hóa cụ thể là không phù hợp, mang tính miệt thị và thiếu tôn trọng.
• Ngữ cảnh sử dụng: Từ này chỉ nên xuất hiện trong văn cảnh nghiên cứu lịch sử, phân tích ngôn ngữ học, hoặc dẫn lại tục ngữ, thơ văn cổ. Trong giao tiếp hiện đại, cần tránh sử dụng.

1. dt, tt (H. man: lạc hậu; di: lạc hậu) Còn lạc hậu: Man di cũng có sinh đồ, trạng nguyên (tng).