Định nghĩa

1. Danh từ:
   • Vị trí tối cao của người đứng đầu một vương quốc, thường theo chế độ cha truyền con nối: "Ngôi vua" chỉ địa vị, quyền lực và chức vị của một vị quân chủ.
   • Biểu tượng cho quyền lực tối thượng và sự cai trị: Từ này còn mang nghĩa biểu trưng cho quyền lực chính trị tối cao trong một nước theo chế độ quân chủ.

Ví dụ sử dụng

• Danh từ:
  • Sau khi vua cha băng hà, thái tử đã kế thừa ngôi vua.
  • Cuộc tranh giành ngôi vua giữa các hoàng tử thường dẫn đến nội chiến.
  • Ngôi vua mang theo trọng trách trị vì đất nước và chăm lo cho muôn dân.

Các cách sử dụng nâng cao

• "tranh ngôi vua": hành động giành giật, cạnh tranh để trở thành quân vương.
  • Lịch sử ghi lại nhiều cuộc tranh ngôi vua đẫm máu.
• "truyền ngôi vua": hành động chuyển giao địa vị quân chủ từ đời này sang đời khác.
  • Nhà vua quyết định truyền ngôi vua cho người con có đức, có tài.
• "lên ngôi vua": hành động chính thức đăng quang, bắt đầu thời kỳ trị vì.
  • Lễ lên ngôi vua được tổ chức vô cùng long trọng.

Biến thể và từ gần giống

• Ngai vàng (danh từ): chiếc ghế của nhà vua; thường dùng với nghĩa biểu trưng tương tự "ngôi vua".
  • Kẻ phản nghịch âm mưu chiếm lấy ngai vàng.
• Vương vị (danh từ): địa vị của bậc vua chúa, từ đồng nghĩa trang trọng.
  • Ông ta từ bỏ vương vị để sống một cuộc đời bình dị.
• Hoàng vị (danh từ): địa vị hoàng đế, thường dùng trong bối cảnh các triều đại phong kiến Việt Nam hoặc Trung Hoa.
  • Hoàng vị là mục tiêu của nhiều cuộc chính biến trong cung đình.

Từ đồng nghĩa

• Ngôi báu: từ cổ, trang trọng, chỉ địa vị quý giá của nhà vua.
• Vương quyền: quyền lực của đức vua.
• Đế vị: địa vị của hoàng đế (thường cao hơn "vua" trong một số hệ thống tước hiệu).

Các cụm từ liên quan

• Giành lấy ngôi vua: nỗ lực để chiếm đoạt địa vị quân chủ, thường bằng vũ lực hoặc mưu kế.
  • Vị tướng phản bội đã giành lấy ngôi vua bằng một cuộc đảo chính.
• Từ bỏ ngôi vua: tự nguyện rời bỏ địa vị quân chủ.
  • Vị vua già đã từ bỏ ngôi vua để đi tu.

Thành ngữ liên quan

• Một ngày trên ngôi vua, nghìn vàng trong cung điện: thành ngữ ám chỉ sự xa hoa, quyền quý và những hệ lụy, nguy hiểm đi kèm với địa vị tối cao.
• Ngôi vua không bằng cửa nhà: (thành ngữ cổ) ý nói hạnh phúc gia đình bình dị còn quý giá hơn cả địa vị tối thượng.

1. X. Ngôi, ngh.1.