Định nghĩa

1. Danh từ:
   • Lời dạy bảo nghiêm khắc, lời răn dạy của người cha: "Nghiêm huấn" là từ dùng để chỉ những lời giáo huấn, chỉ bảo mang tính nghiêm túc và đầy trách nhiệm, thường là của người cha đối với con cái. Từ này nhấn mạnh sự uy nghiêm và tính nguyên tắc trong lời dạy.

Ví dụ sử dụng

• Danh từ:
  • Thấy lời nghiêm huấn rành rành, Đánh liều sinh mới lấy tình nài kêu (Truyện Kiều). (Thấy lời cha dạy bảo thật rõ ràng, chàng Kim Trọng liều mạng mới lấy tình cảm ra nài xin.)
  • Dù đã trưởng thành, anh ấy vẫn luôn ghi nhớ những lời nghiêm huấn của cha. (Dù đã trưởng thành, anh ấy vẫn luôn ghi nhớ những lời dạy bảo nghiêm khắc của cha.)

Các cách sử dụng nâng cao

• "Tuân theo nghiêm huấn": tuân theo, nghe theo lời dạy bảo nghiêm khắc.

  • Người con hiếu thảo luôn biết tuân theo nghiêm huấn của cha mẹ. (Người con hiếu thảo luôn biết nghe theo lời dạy bảo nghiêm khắc của cha mẹ.)

• "Lắng nghe nghiêm huấn": chăm chú, thành kính lắng nghe lời dạy bảo.

  • Các học trò cung kính lắng nghe nghiêm huấn của thầy. (Các học trò cung kính lắng nghe lời dạy bảo nghiêm túc của thầy.)

Biến thể và từ gần giống

• Giáo huấn (danh từ): lời dạy bảo về đạo đức, lẽ phải (nghĩa rộng hơn, có thể từ bất kỳ bậc bề trên nào như thầy cô, cha mẹ).
• Huấn thị (danh từ): chỉ thị, mệnh lệnh kèm theo lời dạy bảo (thường dùng trong văn phong hành chính, trang trọng).
• Di huấn (danh từ): lời dạy bảo để lại trước khi qua đời.

Từ đồng nghĩa

• Lời cha dạy: cách nói giản dị, gần gũi hơn.
• Gia huấn: lời dạy bảo trong gia đình (có thể từ các bậc trưởng bối).
• Đình huấn: từ cổ, chỉ lời dạy bảo của cha (cha thường được ví như "đình" - cột trụ của gia đình).

Lưu ý sử dụng

• Phạm vi sử dụng: "Nghiêm huấn" là một từ Hán Việt, mang sắc thái trang trọng, cổ kính. Từ này thường xuất hiện trong văn chương cổ điển, văn viết trang trọng hoặc khi muốn nhấn mạnh tính nghiêm túc, uy quyền của lời dạy, đặc biệt là từ người cha.
• Đối tượng: Chủ yếu chỉ lời dạy của người cha. Trong bối cảnh hiện đại, có thể mở rộng ý nghĩa để chỉ lời dạy nghiêm khắc, đầy trọng trách của các bậc bề trên, nhưng vẫn giữ được sắc thái tôn kính và nghiêm túc.

1. Lời dạy bảo của cha: Thấy lời nghiêm huấn rành rành, Đánh liều sinh mới lấy tình nài kêu (K).