Định nghĩa

1. Tính từ:
   • Có thái độ, nguyên tắc hoặc cách xử sự rất chặt chẽ, cứng rắn, không dễ dãi, không khoan nhượng: Thường dùng để miêu tả tính cách, lời nói, hành động, biện pháp hoặc sự đánh giá của một người hay một tổ chức.
   • Có mức độ cao về sự khắt khe, chính xác và kỷ luật: Áp dụng cho các quy định, hình phạt, sự trừng trị hoặc điều kiện nào đó.

Ví dụ sử dụng

• Tính từ:
  • Thầy giáo chủ nhiệm của chúng tôi rất nghiêm khắc nhưng cũng rất công bằng.
  • Nhà trường áp dụng những biện pháp nghiêm khắc đối với học sinh vi phạm nội quy.
  • Ông ấy tự đặt ra cho mình một kỷ luật nghiêm khắc trong công việc.
  • Lời phê bình của cấp trên rất nghiêm khắc khiến anh ấy phải suy nghĩ lại.

Các cách sử dụng nâng cao

• "nghiêm khắc với bản thân": có yêu cầu, kỷ luật rất cao đối với chính mình, không cho phép bản thân lơ là, sai sót.
  • Muốn thành công, trước hết phải biết nghiêm khắc với bản thân.
• "nghiêm khắc răn dạy": dạy bảo một cách cứng rắn, thẳng thắn để người khác sửa chữa lỗi lầm.
  • Người cha nghiêm khắc răn dạy con trai về bài học trung thực.

Biến thể và từ gần giống

• Nghiêm nghị (tt): Trang nghiêm và có vẻ cứng rắn, thường biểu lộ ra nét mặt, dáng vẻ.
  • Vị chủ tọa có vẻ mặt nghiêm nghị.
• Nghiêm minh (tt): Công bằng, rõ ràng và chặt chẽ (thường dùng cho pháp luật, xét xử).
  • Một bản án nghiêm minh.
• Khắt khe (tt): Quá mức nghiêm ngặt, tỉ mỉ, khó tính.
  • Một giám khảo khắt khe.

Từ đồng nghĩa

• Nghiêm ngặt: Chặt chẽ, không có ngoại lệ (thường dùng cho quy định, nguyên tắc).
• Cứng rắn: Kiên quyết, không mềm yếu, dễ dao động.
• Triệt để: Thực hiện đến cùng, không nửa vời.

Từ trái nghĩa

• Khoan dung: Rộng lượng, tha thứ.
• Dễ dãi: Dễ tính, không đòi hỏi khắt khe.
• Mềm mỏng: Ôn hòa, nhẹ nhàng, linh hoạt trong ứng xử.

Thành ngữ, cụm từ liên quan

• Kỷ luật nghiêm khắc: Chế độ, quy tắc xử phạt rất chặt chẽ và cứng rắn.
  • Đội bóng đó nổi tiếng với kỷ luật nghiêm khắc.
• Lên án nghiêm khắc: Phê phán, chỉ trích một cách mạnh mẽ và thẳng thắn.
  • Dư luận lên án nghiêm khắc hành vi tham nhũng.

1. tt (H. nghiêm: riết ráo; khắc: gấp gáp) Riết ráo, không dung thứ: Nhân dân khắp thế giới đều nghiêm khắc lên án Mĩ (HCM).