Định nghĩa

1. Động từ:
   • (Thường nói về trẻ em) Chơi những trò lẽ ra không nên chơi vì có thể gây hại hoặc làm hư hỏng: Hành động tò mò, hiếu động, thường thiếu ý thức về sự nguy hiểm hoặc hậu quả.
2. Tính từ:
   • Ngược, trái với chiều hoặc trật tự thông thường, thuận lợi: Chỉ sự đối lập về hướng, chiều hoặc tính chất.
   • Hay làm loạn, chống đối, không tuân theo: Chỉ tính cách hoặc hành vi phản kháng, gây rối.

Ví dụ sử dụng

• Động từ:
  • Đứa trẻ nghịch ổ điện, rất nguy hiểm.
  • Nó nghịch hết mực vào vở, làm nhòe chữ.
• Tính từ:
  • Quay nghịch chiều kim đồng hồ để mở nắp.
  • Tính nó rất nghịch, không chịu nghe lời ai.

Các cách sử dụng nâng cao

• "nghịch ngợm": (tính từ) tăng cường mức độ của "nghịch", chỉ sự tinh nghịch, hay bày trò.
  • Cậu bé nghịch ngợm nhất lớp.
• "nghịch lý": (danh từ) một tình huống hoặc phát biểu có vẻ mâu thuẫn nhưng có thể đúng.
  • Đây quả là một nghịch lý khó hiểu.
• "nghịch cảnh": (danh từ) hoàn cảnh trái ngược, khó khăn, không thuận lợi.
  • Vượt qua nghịch cảnh để thành công.

Biến thể và từ gần giống

• Nghịch tử (danh từ): kẻ làm con bất hiếu, chống lại cha mẹ.
• Nghịch thần (danh từ): kẻ bề tôi phản loạn, chống lại vua.
• Nghịch đảo (tính từ/động từ): đảo ngược vị trí hoặc thứ tự.
• Phản nghịch (tính từ): phản loạn, chống đối (mang sắc thái mạnh hơn, thường trong ngữ cảnh chính trị, quân sự).

Từ đồng nghĩa

• Động từ: tinh nghịch, phá phách.
• Tính từ (nghĩa "ngược"): ngược, trái, đảo.
• Tính từ (nghĩa "chống đối"): bướng bỉnh, ngang ngạnh, phản loạn.

Các cụm từ (phrasal verbs) liên quan

• Nghịch với: chơi, đùa với một thứ gì đó (theo cách có thể gây hư hỏng).
  • Đừng nghịch với con dao.
• Nghịch đến: can thiệp, đụng chạm đến một thứ gì đó không nên.
  • Đừng nghịch đến công tắc điện.

Thành ngữ liên quan

• Thuận mua vừa bán, nghịch ý đôi đàng: Thể hiện sự cần thiết của việc thuận lòng nhau trong giao dịch, nếu trái ý thì cả hai bên đều không có lợi.
• Thuận vợ thuận chồng, tát biển Đông cũng cạn; Nghịch vợ nghịch chồng, đổ nước lã cũng không xong: Nhấn mạnh sức mạnh của sự hòa thuận và tác hại của sự bất hòa trong vợ chồng.

1. 1 đgt. (Thường nói về trẻ em) chơi những trò lẽ ra không nên chơi vì có thể gây hại: Trẻ nghịch đất nghịch dao sẽ bị đứt tay.
2. 2 tt. 1. Ngược, trái với thuận: nghịch theo chiều kim đồng hồ phản ứng nghịch. 2. Hay làm loạn, chống đối lại: Đất nghịch có tiếng xưa nay.