Định nghĩa

1. Tính từ:
   • Biết vâng lời, dễ bảo, không nghịch ngợm: "Ngoan ngoãn" dùng để miêu tả trẻ em có tính cách biết nghe lời cha mẹ, thầy cô, cư xử đúng mực và không quậy phá.
   • Hiền lành, dễ dạy: Tính từ này cũng ám chỉ bản tính hiền lành, dễ tiếp thu lời dạy bảo, uốn nắn.

Ví dụ sử dụng

• Tính từ:
  • Dần dần em nào cũng trở nên ngoan ngoãn. (Hồ Chí Minh)
  • Đứa trẻ rất ngoan ngoãn, luôn lễ phép chào hỏi người lớn.
  • Cô giáo khen cả lớp đã ngồi học rất ngoan ngoãn.

Các cách sử dụng nâng cao

• "ngoan ngoãn vâng lời": nhấn mạnh sự biết nghe lời một cách tuyệt đối.
  • Cháu bé ngoan ngoãn vâng lời ông bà.
• "tỏ ra ngoan ngoãn": thể hiện ra bên ngoài là một người ngoan.
  • Nó chỉ tỏ ra ngoan ngoãn khi có bố mẹ ở nhà.

Biến thể và từ gần giống

• Ngoan (tt): Là dạng rút gọn, thân mật hơn của "ngoan ngoãn", thường dùng trong khẩu ngữ.
  • Con ngoan lắm, không khóc nữa nhé!
• Ngoan ngoãn, lễ phép: Cụm từ thường đi cùng để nhấn mạnh cả về hành vi và thái độ.
• Hiền lành (tt): Chỉ tính cách ôn hòa, hiền từ, có thể dùng cho cả trẻ em và người lớn, nhưng không nhất thiết hàm ý "vâng lời" như "ngoan ngoãn".
• Dễ bảo (tt): Dễ nghe theo lời khuyên bảo, dạy dỗ.

Từ đồng nghĩa

• Vâng lời: Nghe và làm theo lời dạy bảo.
• Dạy bảo được: Có thể dạy dỗ, uốn nắn.
• Điềm đạm (ở mức độ nào đó): Có phần trầm tính, không nghịch ngợm.

Từ trái nghĩa

• Nghịch ngợm: Hay quậy phá, không chịu ngồi yên.
• Bướng bỉnh: Cứng đầu, khó bảo, không chịu nghe lời.
• Hư đốn: Hỏng, có những hành vi xấu (nghĩa mạnh hơn).

Thành ngữ, cách nói liên quan

• "Khôn ngoan ra dáng, ngốc nghếch ra ngoan": (Thành ngữ) Hàm ý mỉa mai những kẻ tỏ vẻ ngoan ngoãn để che giấu sự dốt nát, ngờ nghệch của mình.
• "Ngoan như cục đất": Cách nói so sánh để chỉ sự ngoan ngoãn một cách thụ động, không có chính kiến.

1. tt Nói trẻ em rất ngoan: Dần dần em nào cũng trở nên ngoan ngoãn (HCM).