Định nghĩa

1. Tính từ:
   • Chỉ trạng thái kém thông minh, thiếu hiểu biết một cách trầm trọng và đáng trách: "ngu đần" dùng để miêu tả một người có trí tuệ rất thấp, không có khả năng suy nghĩ, học hỏi hoặc tiếp thu những điều đơn giản, thường đi kèm với sự chê trách.

Ví dụ sử dụng

• Tính từ:
  • Hắn ta hành động một cách ngu đần, chẳng suy nghĩ gì đến hậu quả.
  • Đừng có ngu đần mà tin vào những lời hứa hão huyền ấy.
  • Cái quyết định ngu đần ấy đã khiến cả nhóm phải trả giá.

Các cách sử dụng nâng cao

• Dùng như một lời chửi mắng, xúc phạm trực tiếp: Từ này thường mang tính chất nặng nề, dùng để lăng mạ, chỉ trích gay gắt trí thông minh của người khác.

  • Đồ ngu đần! Sao mày có thể làm hỏng việc đơn giản thế?

• Dùng trong văn chương, báo chí để phê phán một quan điểm, hành động thiếu sáng suốt: Thường dùng với nghĩa bóng để chỉ sự dại dột, ngu xuẩn trong tư tưởng hoặc hành vi.

  • Một chính sách ngu đần sẽ dẫn đến những hệ luỵ khôn lường cho xã hội.

Biến thể và từ gần giống

• Ngu độn (tính từ): Từ đồng nghĩa, cùng chỉ sự đần độn, kém thông minh. (Cách gọi cũ: Ngu đần).
• Đần độn (tính từ): Chậm hiểu, trí tuệ kém phát triển.
• Ngu xuẩn (tính từ): Vừa ngu dốt vừa có những hành động, suy nghĩ sai lầm một cách cứng đầu.

Từ đồng nghĩa

• Ngu dốt: Thiếu hiểu biết, học thức.
• Dại dột: Hành động thiếu suy nghĩ, gây ra hậu quả xấu.
• Khờ khạo: Ngây thơ, thiếu từng trải (thường nhẹ hơn và ít mang tính xúc phạm hơn "ngu đần").

Từ trái nghĩa

• Thông minh: Có trí tuệ, sáng suốt.
• Sáng dạ: Tiếp thu nhanh, hiểu biết.
• Khôn ngoan: Có sự hiểu biết và cách ứng xử hợp lý, sáng suốt.

Lưu ý sử dụng

• Tính chất từ: "Ngu đần" là một từ rất nặng nề, mang tính xúc phạm cao. Cần hết sức thận trọng khi sử dụng vì có thể gây tổn thương nghiêm trọng cho người nghe.
• Ngữ cảnh: Thường chỉ dùng trong những tình huống bực tức, chửi mắng hoặc trong văn phê phán, chỉ trích mạnh mẽ. Không phù hợp cho giao tiếp thông thường hoặc trang trọng.
• Phân biệt với khuyết tật trí tuệ: Từ này thường dùng với hàm ý chê trách sự cố ý hoặc thiếu cố gắng trong suy nghĩ, không nên dùng để miêu tả những người khuyết tật về trí tuệ một cách thiếu tôn trọng.

1. Cg. Ngu độn. Khờ dại tối tăm.