Định nghĩa

1. Tính từ:
   • Bị bẩn, dính nhiều vết bẩn một cách khó coi: "nhem nhuốc" dùng để miêu tả trạng thái của một vật hoặc bộ phận cơ thể bị dính nhiều vết bẩn, thường là bụi, mực, dầu mỡ, làm cho bề mặt trở nên lấm lem, không sạch sẽ.
   • Có tính chất bẩn thỉu, nhếch nhác: Từ này còn có thể mang sắc thái chỉ sự thiếu gọn gàng, sạch sẽ một cách đáng chê trách.

Ví dụ sử dụng

• Tính từ:
  • Sau buổi sửa xe, hai bàn tay anh ấy nhem nhuốc dầu nhớt. (Sau khi sửa xe, hai bàn tay của anh ấy bị dính đầy dầu nhớt.)
  • Đứa trẻ nghịch than, mặt mũi nhem nhuốc đen. (Đứa trẻ nghịch than, mặt mũi bị bẩn đen.)
  • Trang giấy nhem nhuốc những vết mực. (Trang giấy bị dính đầy những vết mực.)

Các cách sử dụng nâng cao

• Dùng với nghĩa bóng: Đôi khi "nhem nhuốc" được dùng để ám chỉ một sự việc, một vấn đề không trong sạch, bị vấy bẩn về mặt đạo đức hoặc danh dự.
  • Vụ án khiến thanh danh của ông ta trở nên nhem nhuốc. (Vụ án khiến danh tiếng của ông ta trở nên bị vấy bẩn.)

Biến thể và từ gần giống

• Lem nhem (tính từ): cũng có nghĩa là bị bẩn, lấm chấm các vết nhỏ.
  • Chiếc áo trắng bị lem nhem vết cà phê. (Chiếc áo trắng bị dính lấm chấm vết cà phê.)
• Lấm lem (tính từ): bị dính bẩn thành từng mảng, từng vệt.
  • Khuôn mặt lấm lem bùn đất. (Khuôn mặt bị dính bẩn thành từng mảng bùn đất.)
• Nhếch nhác (tính từ): chỉ sự bẩn thỉu, thiếu vệ sinh nói chung, thường đi kèm với sự luộm thuộm.

Từ đồng nghĩa

• Bẩn thỉu: rất bẩn, gây cảm giác khó chịu.
• Lấm bẩn: bị dính bẩn.
• Vấy bẩn: làm cho bị bẩn.

Từ trái nghĩa

• Sạch sẽ: không có vết bẩn.
• Tinh tươm: sạch sẽ và gọn gàng.
• Sáng sủa: sạch và tạo cảm giác dễ chịu.

Lưu ý sử dụng

• "Nhem nhuốc" thường dùng trong văn nói và văn viết với sắc thái miêu tả trực quan, nhấn mạnh vào sự hiện diện của nhiều vết bẩn rõ rệt.
• Từ này ít khi dùng để miêu tả sự bẩn do nước hoặc chất lỏng trong suốt gây ra, mà thường là do các chất dễ nhìn thấy như bụi, mực, màu, dầu mỡ.

1. Có nhiều vết bẩn: Mặt mũi nhem nhuốc.