nhiêu

Học thuật

Thân thiện

Định nghĩa

Danh từ (cũ):
- Quyền được miễn trừ tạp dịch (lao động công ích không lương) trong làng xã thời phong kiến: "Nhiêu" là một đặc quyền, thường dành cho những người có học vị (như tú tài, cử nhân) hoặc những người mua được, cho phép họ và gia đình không phải tham gia các công việc lao động bắt buộc do làng xã phân phối.

Ví dụ sử dụng

Danh từ:
- Ông ấy có học vị tú tài nên được hưởng nhiêu. (Ông ấy có học vị tú tài nên được hưởng quyền miễn tạp dịch.)
- Gia đình giàu có kia đã mua nhiêu để khỏi phải đi phu phen. (Gia đình giàu có kia đã trả tiền để mua quyền miễn tạp dịch.)

Các cách sử dụng nâng cao

"Mua nhiêu": Cụm động từ chỉ hành động nộp một khoản tiền hoặc lễ vật cho chức dịch trong làng để được miễn trừ nghĩa vụ tạp dịch. Đây là một thực tế phổ biến trong xã hội phong kiến.
- Dưới thời phong kiến, chỉ có người giàu mới đủ khả năng mua nhiêu.
"Được nhiêu": Được hưởng đặc quyền miễn tạp dịch, thường do có học vị.
- Các ông nghè, ông cống được nhiêu nên không phải chịu cảnh tạp dịch.

Biến thể và từ liên quan

Tạp dịch: Danh từ chỉ các công việc lao động công ích bắt buộc (như đắp đê, sửa đường, canh gác...) mà dân làng phải thực hiện cho xã hội phong kiến, đối lập với khái niệm "nhiêu".
Sưu: Danh từ (cũ) chỉ thuế thân hoặc lao dịch nặng nề thời phong kiến, thường đi đôi với "thuế". "Sưu" và "tạp dịch" là những nghĩa vụ mà "nhiêu" giúp miễn trừ.

Từ đồng nghĩa

Miễn dịch (nghĩa cổ): Được miễn trừ nghĩa vụ lao dịch. (Lưu ý: "Miễn dịch" trong tiếng Việt hiện đại chủ yếu dùng trong y học với nghĩa hoàn toàn khác).

Lưu ý về từ vựng

Từ cổ: "Nhiêu" với nghĩa này là một từ cổ, chỉ còn được sử dụng trong văn cảnh lịch sử, nghiên cứu hoặc khi nói về chế độ phong kiến. Nó không còn được dùng trong ngôn ngữ đời sống hiện đại.
Không nhầm lẫn: Từ "nhiêu" này hoàn toàn khác với từ "nhiêu" trong các câu hỏi về số lượng (bao nhiêu, mấy nhiêu) hay từ "nhiều" (chỉ số lượng lớn). Đây là một từ đồng âm khác nghĩa.

d. Quyền được miễn tạp dịch trong hương thôn thời phong kiến: Mua nhiêu.