Định nghĩa

1. Tính từ:
   • Trạng thái do dự, chưa thể quyết định: Diễn tả tâm trạng suy nghĩ, cân nhắc giữa hai hay nhiều lựa chọn mà chưa tìm ra được quyết định cuối cùng.
   • Có nhiều ý nghĩ trái chiều, lưỡng lự: Chỉ cảm giác băn khoăn, không dứt khoát vì các phương án đều có mặt hay dở, lợi hại khác nhau.

Ví dụ sử dụng

• Tính từ:
  • Cô ấy rất phân vân trước hai lời mời làm việc cùng lúc. (Cô ấy rất do dự trước hai lời mời làm việc cùng một lúc.)
  • Anh ấy phân vân không biết nên chọn ngành học nào. (Anh ấy lưỡng lự không biết nên chọn ngành học nào.)
  • Sau nhiều ngày phân vân, cuối cùng tôi đã đưa ra quyết định. (Sau nhiều ngày do dự, cuối cùng tôi đã đưa ra quyết định.)

Các cách sử dụng nâng cao

• "nỗi phân vân": cụm danh từ chỉ sự do dự như một trạng thái tâm lý cụ thể.

  • Nỗi phân vân ấy cứ đeo đẳng anh suốt mấy ngày qua. (Nỗi do dự ấy cứ đeo đẳng anh suốt mấy ngày qua.)

• "phân vân, đắn đo": cụm từ kết hợp thường dùng để nhấn mạnh mức độ suy nghĩ, cân nhắc kỹ lưỡng.

  • Phải phân vân, đắn đo rất lâu tôi mới chọn được món quà ý nghĩa. (Phải do dự, cân nhắc rất lâu tôi mới chọn được món quà ý nghĩa.)

Biến thể và từ gần giống

• Do dự (tính từ): có nghĩa gần như tương đương, chỉ sự chần chừ, chưa dám quyết định.
• Lưỡng lự (tính từ): chần chừ giữa hai khả năng, ý kiến.
• Băn khoăn (tính từ): lo nghĩ, vướng mắc điều gì đó chưa rõ, chưa yên tâm; thường bao hàm cảm xúc lo lắng nhiều hơn "phân vân".

Từ đồng nghĩa

• Ngập ngừng: tỏ ra chần chừ, không dứt khoát (thường thể hiện qua hành động, lời nói).
• Chần chừ: kéo dài thời gian, không muốn hành động ngay.

Từ trái nghĩa

• Dứt khoát: rõ ràng, kiên quyết, không do dự.
• Quả quyết: tỏ ra chắc chắn, tin tưởng vào quyết định của mình.

Thành ngữ, cụm từ liên quan

• Phân vân như chọn hàng chợ: thành ngữ ví von sự khó khăn khi phải lựa chọn giữa quá nhiều phương án, giống như đứng giữa chợ đông người.
  • Đứng trước thực đơn dày đặc, tôi phân vân như chọn hàng chợ. (Đứng trước thực đơn dày đặc, tôi do dự như đang chọn đồ giữa chợ.)

1. Nghĩ ngợi chưa biết quyết định như thế nào: Phân vân không biết nên đi hay nên ở.