Định nghĩa

1. Danh từ:
   • Loài cây cùng họ với cây bông, hoa to và đẹp, sáng nở thì màu trắng, chiều tàn thì màu hồng, thường được trồng làm cảnh: Đây là nghĩa gốc, chỉ một loài thực vật có hoa.
   • Từ ngữ văn học cũ dùng để chỉ người phụ nữ đẹp: Nghĩa ẩn dụ, so sánh vẻ đẹp của người phụ nữ với vẻ đẹp mong manh, thoáng qua của hoa phù dung.

Ví dụ sử dụng

• Danh từ (nghĩa chỉ cây):

  • Trong vườn nhà bà ngoại có một bụi phù dung nở hoa rất đẹp.
  • Hoa phù dung thường được nhắc đến trong thơ ca vì vẻ đẹp thay đổi trong ngày.

• Danh từ (nghĩa ẩn dụ chỉ người):

  • Câu thơ "Vẻ phù dung một đóa khoe tươi" đã ví von vẻ đẹp của người thiếu nữ.
  • Trong văn chương cổ, "phù dung" là hình ảnh ẩn dụ cho sắc đẹp chóng tàn của người con gái.

Các cách sử dụng nâng cao

• "Ả phù dung": Cụm từ cũ, có hai nghĩa tách biệt:
  • Chỉ người phụ nữ đẹp: Trong thơ Hồ Xuân Hương, hình ảnh "ả phù dung" mang nhiều ý nghĩa sâu sắc.
  • Chỉ thuốc phiện (nghĩa cũ, ít dùng): Nghĩa này của "ả phù dung" ngày nay hầu như không còn được sử dụng.

Biến thể và từ liên quan

• Hoa phù dung: Cách gọi đầy đủ, nhấn mạnh vào bộ phận hoa của cây.
  • Hoa phù dung còn có tên khoa học là Hibiscus mutabilis.
• Bông phù dung: Cách gọi dân dã, phổ biến ở một số vùng miền.
  • Bà tôi thường hái bông phù dung về nấu nước uống.

Từ đồng nghĩa

• Đối với nghĩa chỉ cây/hoa: Dâm bụt, bụp (chỉ các loài cùng chi ).
• Đối với nghĩa ẩn dụ chỉ người đẹp: Giai nhân, tuyệt sắc, mỹ nhân (văn chương cổ).

Thành ngữ, hình ảnh liên quan

• "Sớm nở tối tàn như hoa phù dung": Thành ngữ ví von về những thứ đẹp đẽ nhưng ngắn ngủi, chóng phai tàn.
  • Sự nghiệp của anh ấy thật đáng tiếc, sớm nở tối tàn như hoa phù dung.
• Vẻ đẹp phù dung: Cách nói chỉ vẻ đẹp mong manh, không bền lâu.
  • Nhan sắc ấy chỉ là vẻ đẹp phù dung, rồi cũng sẽ theo năm tháng mà phai nhạt.

1. d. Loài cây cùng họ với cây bông, hoa to và đẹp, sáng nở thì màu trắng, chiều tàn thì màu hồng, trồng làm cảnh. 2. Từ văn học cũ chỉ người phụ nữ đẹp: Vẻ phù dung một đóa khoe tươi (CgO).