Định nghĩa

1. Tính từ:
   • Không chính thức, tạm thời: Dùng để chỉ người lao động, nhân viên làm việc không thuộc biên chế chính thức, chưa được tuyển dụng theo hợp đồng dài hạn hoặc các quy định tuyển dụng chính thức. Họ thường làm việc theo nhu cầu công việc phát sinh.
   • Phụ thuộc, không chủ động: (Nghĩa ít phổ biến hơn) Chỉ trạng thái bị động, phụ thuộc vào hoàn cảnh hoặc người khác, thiếu tính chủ động, độc lập.

Ví dụ sử dụng

• Tính từ (nghĩa chính):

  • Công ty chỉ tuyển một số nhân viên phụ động để xử lý khối lượng công việc tăng đột biến trong mùa cao điểm.
  • Anh ấy làm việc ở đây với tư cách là lao động phụ động, không được hưởng các chế độ bảo hiểm như nhân viên chính thức.

• Tính từ (nghĩa phụ):

  • Thái độ phụ động trong công việc sẽ khiến bạn khó có cơ hội thăng tiến.
  • Đừng nên có lối sống phụ động, phụ thuộc hoàn toàn vào gia đình.

Các cách sử dụng nâng cao

• "lao động phụ động": cụm danh từ chỉ chung những người làm công việc tạm thời, không chính thức.

  • Thị trường lao động phụ động đang ngày càng mở rộng tại các đô thị lớn.

• "tuyển dụng phụ động": chỉ hình thức tuyển người làm việc không thường xuyên, theo hợp đồng ngắn hạn hoặc khi cần.

  • Doanh nghiệp áp dụng hình thức tuyển dụng phụ động để linh hoạt về nhân sự và chi phí.

Biến thể và từ liên quan

• Phù động (tính từ): (từ cũ, ít dùng) đồng nghĩa với "phụ động" trong nghĩa chỉ lao động tạm thời. Đây là từ gốc Hán Việt ("phù" là nổi, "động" là động).
• Nhân viên hợp đồng: người làm việc theo hợp đồng có thời hạn, có thể phân biệt với "phụ động" ở mức độ ổn định cao hơn.
• Lao động thời vụ: người làm việc theo mùa vụ, có đặc điểm tạm thời tương tự "lao động phụ động".

Từ đồng nghĩa

• Tạm thời: chỉ tính chất không cố định, lâu dài.
• Không chính thức: chỉ tính chất không nằm trong biên chế, quy chế chính thức.
• Bị động: (với nghĩa phụ) chỉ trạng thái thiếu chủ động.

Từ trái nghĩa

• Chính thức: được tuyển dụng và công nhận theo quy định.
• Biên chế: thuộc danh sách nhân sự cố định.
• Chủ động: (với nghĩa phụ) tích cực, tự quyết định hành động.

Lưu ý sử dụng

• Từ "phụ động" ngày nay chủ yếu được dùng trong bối cảnh hành chính, quản trị nhân sự và thị trường lao động với nghĩa chỉ loại hình lao động.
• Nghĩa chỉ thái độ "bị động, phụ thuộc" tuy vẫn tồn tại nhưng ít phổ biến hơn và thường được diễn đạt rõ ràng hơn bằng từ "bị động". Cần căn cứ vào ngữ cảnh để phân biệt hai nghĩa này.

1. Nói nhân viên ngoài biên chế, chưa được tuyển dụng chính thức.