Định nghĩa

1. Tính từ:
   • Thiếu đứng đắn, bất chấp đúng sai: Dùng để chỉ lời nói, hành vi thiếu nghiêm túc, không căn cứ, không phân biệt phải trái.
   • Vô lý, tầm phào: Chỉ những điều nói ra hoặc việc làm vô nghĩa, không đáng quan tâm.

Ví dụ sử dụng

• Tính từ:
  • Đừng có ăn nói quàng xiên trước mặt khách. (Đừng nói những lời thiếu đứng đắn, vô lý trước mặt khách.)
  • Anh ta cứ kể toàn chuyện quàng xiên, chẳng ai muốn nghe. (Anh ta cứ kể toàn chuyện tầm phào, vô nghĩa, chẳng ai muốn nghe cả.)
  • Lý lẽ quàng xiên ấy không thể thuyết phục được ai. (Lý lẽ vô lý, bất chấp đúng sai ấy không thể thuyết phục được ai.)

Các cách sử dụng nâng cao

• "Chuyện quàng xiên": dùng như một danh từ ghép để chỉ những câu chuyện vô bổ, nhảm nhí, không có giá trị.

  • Mấy chuyện quàng xiên ấy, bỏ qua đi. (Mấy chuyện nhảm nhí, vô bổ ấy, hãy bỏ qua đi.)

• "Nói quàng nói xiên": một biến thể nhấn mạnh của "nói quàng xiên", diễn tả việc nói năng lung tung, thiếu suy nghĩ.

  • Nó cứ nói quàng nói xiên, chẳng đâu vào đâu. (Nó cứ nói lung tung, thiếu suy nghĩ, chẳng có trọng tâm gì cả.)

Biến thể và từ gần giống

• Quàng (động từ, trong ngữ cảnh khác): có nghĩa là vòng qua, đeo lên một cách vội vàng hoặc không gọn gàng (ví dụ: quàng khăn). Khi kết hợp với "xiên" tạo thành tính từ "quàng xiên" với nghĩa hoàn toàn khác.
• Xiên (tính từ/động từ): có thể chỉ vật nhọn, hoặc hành động đâm xéo. Trong "quàng xiên", nó góp phần tạo nghĩa cho tính từ chỉ sự không ngay thẳng, lệch lạc.

Từ đồng nghĩa

• Bậy bạ: sai trái, không đúng đắn (thường mạnh hơn và có thể hàm ý tục tĩu).
• Linh tinh: lặt vặt, không có hệ thống, không quan trọng.
• Tầm phào: vô ích, không đáng kể, không có giá trị.
• Vô lý: không có lý lẽ, không hợp logic.

Từ trái nghĩa

• Đứng đắn: nghiêm túc, chín chắn.
• Chính đáng: hợp lý, đúng đắn.
• Hợp lý: có lý lẽ, phù hợp với lẽ thường.

Lưu ý sử dụng

• Từ "quàng xiên" chủ yếu dùng trong văn nói hoặc văn viết mang tính chất đời thường, ít dùng trong văn bản hành chính, học thuật trang trọng.
• Thường dùng để phê phán, chê bai những lời nói, ý kiến hoặc hành vi được cho là thiếu nghiêm túc, vô trách nhiệm.

1. tt. Thiếu đứng đắn, bất chấp đúng sai: ăn nói quàng xiên chuyện tầm phào, quàng xiên.