Định nghĩa

1. Phó từ:
   • Rất nhiều, ở mức độ cao hơn bình thường: Dùng để nhấn mạnh mức độ của một tính chất, trạng thái hoặc hành động, biểu thị ý nghĩa vượt quá mức bình thường hoặc dự đoán.
   • Cực kỳ, vô cùng: Thể hiện sự đánh giá cao về cường độ, thường mang sắc thái cảm thán, khẩu ngữ.

Ví dụ sử dụng

• Phó từ:
  • Bài hát này hay quá chừng! (Bài hát này hay cực kỳ!)
  • Cô ấy chăm chỉ quá chừng. (Cô ấy chăm chỉ vô cùng.)
  • Con đường phía trước xa quá chừng. (Con đường phía trước xa quá mức.)
  • Nó tham lam quá chừng nên mất hết bạn bè. (Nó tham lam quá mức nên mất hết bạn bè.)

Các cách sử dụng nâng cao

• Nhấn mạnh sự quá mức (thường tiêu cực): Dùng để phê phán hoặc chỉ trích một đức tính, hành vi nào đó vượt quá giới hạn cho phép hoặc mong đợi.

  • Anh ta kiêu ngạo quá chừng, chẳng ai muốn hợp tác. (Anh ta kiêu ngạo quá mức, chẳng ai muốn hợp tác.)
  • Kế hoạch này phức tạp quá chừng, khó mà thực hiện. (Kế hoạch này phức tạp quá mức, khó mà thực hiện.)

• Nhấn mạnh sự tích cực (trong câu cảm thán): Thường dùng trong khẩu ngữ để bày tỏ sự ngạc nhiên, thán phục hoặc hài lòng.

  • Ồ, bữa tiệc vui quá chừng! (Ồ, bữa tiệc vui cực kỳ!)
  • Căn nhà mới của cậu đẹp quá chừng! (Căn nhà mới của cậu đẹp vô cùng!)

Biến thể và từ gần giống

• Quá thể (phó từ): Cũng có nghĩa là quá mức, thái quá. Mang sắc thái nhấn mạnh mạnh hơn "quá chừng" một chút.

  • Làm việc quá thể sẽ hại sức khỏe. (Làm việc quá mức sẽ hại sức khỏe.)

• Quá đỗi (phó từ): Rất nhiều, vô cùng (thường dùng trong văn chương hoặc lối nói trang trọng hơn).

  • Tôi biết ơn anh quá đỗi. (Tôi biết ơn anh vô cùng.)

• Cực kỳ (phó từ): Ở mức độ cao nhất, rất. Mang tính chất khách quan, trang trọng hơn.

  • Đây là một nhiệm vụ cực kỳ quan trọng. (Đây là một nhiệm vụ rất quan trọng.)

Từ đồng nghĩa

• Vô cùng: Ở mức độ không thể đo lường được, rất.
• Hết sức: Ở mức tối đa, rất.
• Lắm: Rất (thường đứng sau tính từ/động từ, là từ thuần Việt).
• Thái quá: Quá mức cần thiết (thường mang nghĩa tiêu cực).

Từ trái nghĩa

• Vừa phải: Ở mức độ chấp nhận được, không quá.
• Bình thường: Ở mức trung bình, không có gì đặc biệt.
• Hơi: Ở mức độ nhẹ, một chút.

Lưu ý sử dụng

• "Quá chừng" chủ yếu được sử dụng trong khẩu ngữ và văn nói thân mật. Trong văn viết trang trọng, nên dùng các từ như "rất", "cực kỳ", "vô cùng".
• Cấu trúc thường gặp: Tính từ/Động từ chỉ trạng thái + "quá chừng".
• Từ này thường đứng ở cuối câu hoặc cụm từ để bổ nghĩa, nhấn mạnh.

1. Trên xa mức thường: Hay quá chừng!