Định nghĩa

1. Tính từ:
   • Rách xơ xác, rách nát nhiều chỗ: Mô tả tình trạng một vật (thường là vải, quần áo) bị rách nhiều, rách toác ra, trông rất tả tơi và tồi tàn.
   • Ở trong tình trạng hết sức tồi tệ, tả tơi: (Nghĩa bóng) Dùng để ví von về một tình huống, hoàn cảnh, hoặc trạng thái nào đó rất thảm hại, không còn nguyên vẹn.

Ví dụ sử dụng

• Tính từ:
  • Cái quần rách mướp. (Cái quần bị rách xơ xác, rách nát nhiều chỗ.)
  • Sau trận đánh, lá cờ bị rách mướp. (Sau trận đánh, lá cờ bị rách tả tơi.)
  • Công ty ấy sau vụ phá sản giờ rách mướp rồi. (Công ty ấy sau vụ phá sản giờ đã ở trong tình trạng thảm hại, tả tơi.)

Các cách sử dụng nâng cao

• Dùng để nhấn mạnh mức độ rách nát, tồi tàn: Từ "mướp" trong "rách mướp" có tác dụng tăng cường ý nghĩa cho từ "rách", nhấn mạnh sự rách nát đến mức cùng cực, không thể tệ hơn.

  • Chiếc áo không chỉ rách mà còn rách mướp. (Chiếc áo không chỉ bị rách thông thường mà còn rách nát tan tành.)

• Dùng trong văn nói, mang sắc thái biểu cảm mạnh: Từ này thường được dùng trong khẩu ngữ để diễn tả một cách sinh động và có tính hình tượng cao.

  • Bộ đồ ấy mặc lâu ngày nên giờ rách mướp cả rồi. (Bộ đồ ấy mặc lâu ngày nên giờ đã rách nát hết cả rồi.)

Biến thể và từ gần giống

• Rách tướp: Có nghĩa tương tự "rách mướp", chỉ tình trạng rách toác, rách nát.

  • Quần áo rách tướp. (Quần áo rách toác ra.)

• Rách bươm: Cũng có nghĩa là rách nhiều, rách tả tơi (thường dùng trong một số vùng miền).

  • Tấm vải rách bươm. (Tấm vải rách tả tơi.)

• Tả tơi: Tính từ mô tả trạng thái rách nát, tan nát hoặc thất bại thảm hại, có thể dùng cho cả vật chất lẫn tinh thần.

  • Cánh buồm tả tơi trong bão. (Cánh buồm rách nát trong cơn bão.)
  • Đội bóng thua tả tơi. (Đội bóng thua một cách thảm hại.)

Từ đồng nghĩa

• Rách nát: Bị rách thành nhiều mảnh, hư hỏng nặng.
• Xơ xác: Trông tiêu điều, rách rưới, thiếu thốn (thường dùng cho cảnh vật hoặc trang phục).
• Tơi bời: (Thông tục) Ở trạng thái rất lộn xộn, tan tác, thảm hại.

Từ trái nghĩa

• Lành lặn: Ở trạng thái nguyên vẹn, không bị rách hay hư hỏng.
• Nguyên vẹn: Còn đầy đủ, không bị mất mát hay hư hại gì.
• Mới tinh: Rất mới, chưa qua sử dụng.

Thành ngữ, cụm từ liên quan

• Rách như tổ đỉa: Thành ngữ ví von cảnh rách nát, nghèo khổ đến cùng cực.

  • Nhà nó nghèo, con cái ăn mặc rách như tổ đỉa. (Nhà nó nghèo, con cái ăn mặc rách rưới, tả tơi.)

• Nghèo rớt mồng tơi / Nghèo rách việc: Các thành ngữ chỉ sự nghèo khó đến mức cùng cực, thường đi kèm với hình ảnh ăn mặc rách rưới ("rách mướp").

1. Rách xơ xác: Cái quần rách mướp.