Định nghĩa

1. Danh từ:
   • Phong cảnh thiên nhiên có núi và sông: "Sơn thủy" dùng để chỉ cảnh quan thiên nhiên, đặc biệt nhấn mạnh đến sự kết hợp hài hòa giữa núi (sơn) và nước (thủy), tạo nên một bức tranh phong cảnh đẹp.
   • Cảnh trí thiên nhiên nói chung: Từ này cũng được dùng với nghĩa rộng hơn để chỉ vẻ đẹp của thiên nhiên nói chung.

Ví dụ sử dụng

• Danh từ:
  • Vùng này nổi tiếng với sơn thủy hữu tình. (Vùng này nổi tiếng với phong cảnh thiên nhiên núi sông hữu tình.)
  • Họa sĩ say mê vẽ lại sơn thủy quê hương. (Họa sĩ say mê vẽ lại cảnh núi sông quê hương.)
  • Thú vui của cụ là ngao du sơn thủy. (Thú vui của cụ là đi du ngoạn ngắm cảnh thiên nhiên.)

Các cách sử dụng nâng cao

• "Sơn thủy hữu tình": Cụm từ cố định dùng để miêu tả phong cảnh thiên nhiên núi nước đẹp một cách nên thơ, gợi cảm xúc.
  • Đến đây, ai cũng phải trầm trồ trước một vùng sơn thủy hữu tình.
• "Bức tranh sơn thủy": Chỉ một bức tranh vẽ phong cảnh thiên nhiên, đặc biệt là theo phong cách hội họa truyền thống phương Đông.
  • Trong phòng khách treo một bức tranh sơn thủy rất có hồn.

Biến thể và từ gần giống

• Sơn thuỷ: Đây là cách viết khác của cùng một từ, với "thuỷ" là cách viết phổ biến hơn trong một số văn cảnh.
• Sơn hà (dt): Núi sông, thường dùng với nghĩa chỉ đất nước, giang sơn (mang sắc thái trang trọng, rộng lớn hơn).
• Giang sơn (dt): Sông núi, cũng thường dùng để chỉ đất nước, lãnh thổ.
• Phong cảnh (dt): Cảnh vật nói chung, có thể bao gồm cả nhân tạo và thiên nhiên (nghĩa rộng hơn "sơn thủy").

Từ đồng nghĩa

• Núi sông: Từ thuần Việt, có nghĩa tương đương.
• Phong cảnh thiên nhiên: Cụm từ miêu tả rõ nghĩa hơn.
• Cảnh trí: Cảnh vật nhìn thấy được.

Lưu ý về sử dụng

• "Sơn thủy" là một từ Hán Việt, mang sắc thái văn chương, cổ điển. Nó thường xuất hiện trong thơ ca, văn học, hội họa hoặc lời nói trang trọng, ít dùng trong ngữ cảnh giao tiếp hàng ngày thông thường.
• Từ này tập trung vào vẻ đẹp tự nhiên, hoang sơ hoặc thanh bình, không dùng để miêu tả cảnh quan đô thị.

1. sơn thuỷ dt (H. thuỷ: nước) Núi sông, chỉ phong cảnh thiên nhiên nói chung: Thú hữu tình sơn thuỷ thực là vui (Dường Khuê).