Định nghĩa

1. Tính từ:
   • Có cảm giác cứng, giòn và phát ra tiếng động nhỏ khi cắn hoặc nhai: Dùng để miêu tả âm thanh và cảm giác khi nhai một vật gì đó cứng, khô và giòn.
   • Có kết cấu không mềm mịn, hơi thô ráp và cứng: Miêu tả tính chất của vật liệu, thường là thức ăn, khi chạm vào hoặc ăn vào.

Ví dụ sử dụng

• Tính từ:
  • Nhai cùi dừa sừn sựt. (Khi nhai, cùi dừa cứng và giòn tạo ra tiếng kêu.)
  • Bánh quy để lâu ăn sừn sựt, không còn ngon. (Bánh quy để lâu trở nên cứng và giòn khi ăn.)
  • Miếng thịt nướng cháy cạnh ăn sừn sựt. (Phần cháy cạnh của miếng thịt nướng cứng và giòn khi cắn.)

Các cách sử dụng nâng cao

• Dùng để tả thanh âm kết hợp với trạng thái: Thường đi kèm với các động từ chỉ hành động nhai, cắn, nghiền để nhấn mạnh cả âm thanh lẫn cảm giác.
  • Tiếng nhai sừn sựt của anh ấy trong phòng yên tĩnh nghe rất rõ.
• Dùng với nghĩa bóng (ít phổ biến): Có thể dùng để ám chỉ một lời nói hoặc cách cư xử cứng nhắc, thiếu mềm mỏng.
  • Anh ta trả lời một cách sừn sựt, khiến cuộc nói chuyện trở nên căng thẳng.

Biến thể và từ gần giống

• Sần sật: Từ đồng nghĩa, cùng chỉ cảm giác cứng và giòn khi nhai. "Sừn sựt" và "sần sật" thường được dùng thay thế cho nhau.
• Răng rắc: Từ tượng thanh mô tả tiếng động giòn và to hơn, thường do vật gì đó gãy hoặc vỡ.
• Lạo xạo: Từ tượng thanh mô tả tiếng động phát ra khi nhai vật khô, giòn, có thể hơi xốp (như bánh phồng tôm).

Từ đồng nghĩa

• Sần sật: Cứng và giòn, tạo cảm giác rõ rệt khi nhai.
• Giòn tan: Rất giòn, dễ vỡ vụn (thường mang nghĩa tích cực hơn).
• Khô cứng: Trạng thái khô và cứng lại (thường do để lâu).

Từ trái nghĩa

• Mềm mại: Mềm và dễ uốn, dễ nhai.
• Dẻo dai: Có độ đàn hồi, khó đứt gãy.
• Mịn màng: Có bề mặt nhẵn, mềm.

Lưu ý sử dụng

• Phạm vi sử dụng: Từ "sừn sựt" chủ yếu được dùng trong văn nói và văn miêu tả sinh động. Trong văn viết trang trọng, có thể thay thế bằng các từ như "giòn", "cứng".
• Kết hợp từ: Thường đi sau động từ "nhai", "cắn", "nghe" để bổ nghĩa.
• Sắc thái: Từ này thường mang sắc thái trung tính hoặc hơi tiêu cực, miêu tả cảm giác không được dễ chịu lắm khi ăn (ví dụ: đồ ăn bị khô cứng).

1. Nh. Sần sật: Nhai cùi dừa sừn sựt.