Định nghĩa

1. Cụm từ cảm thán:
   • Sao nỡ lòng, sao nỡ tâm: Dùng để diễn tả sự không nỡ, không đành lòng làm một việc gì đó vì cảm thấy trái với lương tâm, đạo lý hoặc tình cảm.
   • Làm sao có thể chịu được: Thể hiện sự băn khoăn, day dứt trước một hành động hoặc tình huống nào đó mà người nói cho là không thể chấp nhận được.

Ví dụ sử dụng

• Trong câu cảm thán, bày tỏ sự không nỡ lòng:

  • Ăn ở với bố mẹ như vậy sao đành. (Làm sao có thể đối xử với bố mẹ như thế mà lòng không day dứt.)
  • Thấy bạn khó khăn mà bỏ mặc sao đành. (Làm sao có thể thấy bạn gặp khó khăn mà lại thờ ơ được.)

• Dùng trong câu hỏi tu từ, thể hiện sự bất bình hoặc trách móc:

  • Sao đành lòng bỏ rơi đứa trẻ tội nghiệp ấy? (Làm sao có thể nỡ lòng bỏ mặc đứa trẻ đáng thương đó?)
  • Công ơn thầy cô dạy dỗ, quên đi sao đành? (Làm sao có thể quên được công ơn dạy dỗ của thầy cô?)

Các cách sử dụng nâng cao

• "Lòng nào sao đành": Cách nói nhấn mạnh hơn về sự day dứt, không nỡ trong lòng.

  • Lòng nào sao đành thấy cảnh chia ly. (Lòng dạ nào mà có thể không đau xót khi chứng kiến cảnh chia ly.)

• "Sao đành lòng" / "Sao đành tâm": Các biến thể phổ biến, nhấn mạnh vào "lòng" (tấm lòng) hoặc "tâm" (tâm can).

  • Sao đành lòng nhìn người thân khổ sở. (Làm sao có thể nỡ lòng nhìn người thân của mình đau khổ.)

Biến thể và từ gần giống

• Sao nỡ: Có nghĩa tương tự, diễn tả sự không nỡ lòng.

  • Sao nỡ để mẹ già vất vả một mình. (Làm sao có thể nỡ để mẹ già phải làm lụng vất vả đơn độc.)

• Đành lòng: Có thể đứng độc lập, chỉ việc bằng lòng, chấp nhận (một cách miễn cưỡng). Khi kết hợp với "sao" thì mang nghĩa phủ định.

  • Không đành lòng bỏ đi. (Không nỡ lòng rời bỏ.)

Từ đồng nghĩa

• Sao nỡ: Làm sao nỡ, sao đành.
• Sao cam tâm: Làm sao có thể bằng lòng, yên tâm (thường dùng trong ngữ cảnh mạnh hơn, như phản bội).

Các cụm từ liên quan

• Không đành lòng: Không nỡ, không cam lòng làm điều gì đó.

  • Tôi không đành lòng từ chối lời đề nghị chân thành ấy. (Tôi không nỡ lòng từ chối lời mời thật lòng đó.)

• Đành đoạn: (Thường dùng trong văn chương) Quyết định một cách đau lòng, miễn cưỡng.

  • Cô ấy đành đoạn rời xa quê hương. (Cô ấy đau lòng mà quyết định rời xa quê nhà.)

Thành ngữ liên quan

• "Sao đành lòng đứt ruột": Cách nói hình tượng, nhấn mạnh nỗi đau, sự day dứt tột cùng.

  • Con đi xa, mẹ ở nhà sao đành lòng đứt ruột. (Con đi xa, mẹ ở nhà lòng đau như cắt.)

• "Sao đành phụ lòng": Làm sao có thể phụ lại tấm lòng, sự kỳ vọng của ai.

  • Thầy cô tin tưởng, học trò sao đành phụ lòng. (Thầy cô đặt niềm tin, học trò làm sao có thể làm thất vọng.)

1. Sao nỡ tâm như vậy: ăn ở với bố mẹ như vậy sao đành.