Định nghĩa

1. Danh từ:

   • Lời bàn tán, chê bai, dị nghị: Chỉ những lời nói, ý kiến (thường là tiêu cực) của người khác bàn tán, xì xào về một người hay một việc nào đó.
   • Sự đúng sai, phải trái: Chỉ việc phân biệt, bàn luận về lẽ phải và điều sai trái trong một sự việc.

2. Tính từ:

   • (Thuộc về) sự đúng sai, phải trái: Dùng để mô tả những vấn đề, tranh luận liên quan đến việc xác định đâu là lẽ phải, đâu là điều không đúng.

Ví dụ sử dụng

• Danh từ (nghĩa "lời bàn tán"):

  • Cô ấy không quan tâm đến những lời thị phi của thiên hạ.
  • Việc đó đã gây ra không ít thị phi trong làng xóm.

• Danh từ (nghĩa "sự đúng sai"):

  • Việc này thị phi thế nào, cần phải xem xét cho kỹ.
  • Anh ấy là người am hiểu, phân biệt rõ thị phi.

• Tính từ:

  • Đó là một vấn đề thị phi phức tạp, khó có thể phán xét ngay được.

Các cách sử dụng nâng cao

• "Vòng thị phi": chỉ môi trường, không khí đầy những lời bàn tán, dị nghị.

  • Cô ấy quyết định rời bỏ vòng thị phi của thành phố để tìm sự bình yên.

• "Chuyện thị phi": chỉ những câu chuyện, sự việc gây ra nhiều lời bàn tán, tranh cãi về đúng sai.

  • Mọi người nên tránh xa những chuyện thị phi không đáng có.

Biến thể và từ gần giống

• Thị phi thường được dùng như một danh từ kép, ít có biến thể hình thái. Tuy nhiên, nó liên quan chặt chẽ đến các khái niệm:
  • Đàm tiếu (danh từ): lời nói bông đùa, châm chọc, bàn tán (thường nhẹ nhàng hơn "thị phi").
  • Dị nghị (danh từ): lời bàn tán mang ý nghi ngờ, chỉ trích.
  • Phải trái (danh từ): lẽ phải và điều sai, sự công bằng.

Từ đồng nghĩa

• Lời đàm tiếu: lời bàn tán, bình phẩm (thường hàm ý không tốt).
• Lời ong tiếng ve: thành ngữ chỉ những lời bàn tán xấu, xì xào.
• Chuyện thị phi (khi dùng như danh từ): chuyện bàn tán, chuyện đúng sai.

Thành ngữ liên quan

• "Thị phi đa khẩu": (thành ngữ gốc Hán) ý nói miệng đời nhiều lời, việc gì cũng có kẻ khen người chê, khó tránh khỏi lời bàn tán.

  • Ở đời "thị phi đa khẩu", mình sống tốt là được, đừng để ý quá nhiều.

• "Lắm thị phi": có nhiều chuyện bàn tán, dị nghị xung quanh.

  • Vụ án đó lắm thị phi, khiến dư luận xôn xao suốt một thời gian dài.

1. 1.t. Phải và trái: Chưa biết thị phi ra sao. 2. d. Lời bàn tán chê bai.