thoạt đầu

Định nghĩa

Phó từ:
- Lúc ban đầu, lúc mới bắt đầu: Dùng để chỉ thời điểm khởi đầu của một sự việc, một quá trình, một trạng thái hoặc một suy nghĩ. Từ này nhấn mạnh sự khác biệt giữa ấn tượng, nhận định hoặc tình trạng ban đầu với những gì xảy ra sau đó.

Ví dụ sử dụng

Phó từ:
- Thoạt đầu, tôi nghĩ công việc này rất dễ. (Lúc ban đầu, tôi nghĩ công việc này rất dễ.)
- Thoạt đầu cô ấy tỏ ra rất e dè, nhưng sau đó thì cởi mở hơn. (Lúc mới đầu cô ấy tỏ ra rất e dè, nhưng sau đó thì cởi mở hơn.)
- Dự án thoạt đầu gặp nhiều khó khăn về tài chính. (Dự án lúc mới bắt đầu gặp nhiều khó khăn về tài chính.)

Các cách sử dụng nâng cao

"Thoạt đầu... nhưng/về sau...": Cấu trúc thường gặp để đối chiếu giữa nhận định, cảm giác ban đầu và thực tế hoặc diễn biến sau này.
- Thoạt đầu nghe thì phức tạp, nhưng về sau lại rất dễ hiểu. (Lúc đầu nghe thì phức tạp, nhưng về sau lại rất dễ hiểu.)
"Thoạt đầu là...": Dùng để giới thiệu hoặc xác định đặc điểm, bản chất của một sự việc trong giai đoạn đầu tiên.
- Thoạt đầu là một cuộc tranh cãi nhỏ, nhưng nó đã leo thang thành một vụ ẩu đả. (Ban đầu chỉ là một cuộc tranh cãi nhỏ, nhưng nó đã leo thang thành một vụ ẩu đả.)

Biến thể và từ gần giống

Thoạt tiên (phó từ): Có nghĩa và cách dùng hoàn toàn tương tự như "thoạt đầu", là từ đồng nghĩa trực tiếp.
- Thoạt tiên, anh ta không nhận ra tôi. (Lúc đầu tiên, anh ta không nhận ra tôi.)
Ban đầu (phó từ): Chỉ thời điểm bắt đầu, nhưng ít nhấn mạnh sự đối lập với giai đoạn sau hơn so với "thoạt đầu".
Lúc đầu (phó từ): Cách nói thông dụng, gần nghĩa với "ban đầu".

Từ đồng nghĩa

Từ trái nghĩa

Lưu ý sử dụng

"Thoạt đầu" thường đứng ở đầu câu hoặc đầu vế câu để bổ nghĩa cho cả mệnh đề theo sau, làm trạng ngữ chỉ thời gian.
Từ này thường được dùng trong văn viết hoặc lời nói trang trọng hơn là trong khẩu ngữ hàng ngày. Trong khẩu ngữ, "lúc đầu" hoặc "ban đầu" phổ biến hơn.
"Thoạt đầu" thường hàm ý một sự thay đổi hoặc khác biệt so với giai đoạn sau, vì vậy nó thường đi kèm với các vế câu chỉ sự đối lập (nhưng, tuy nhiên, thế mà...).