Định nghĩa

1. Danh từ:
   • Hiệu lệnh bằng chiêng, trống báo hiệu thời điểm gần tối để đóng cửa thành hoặc cửa chùa: "thu không" là một từ cổ, dùng để chỉ nghi thức hoặc tín hiệu âm thanh (thường là tiếng chiêng, trống) thông báo việc đóng cửa khi trời chập tối.

Ví dụ sử dụng

• Danh từ:
  • "Mặt trời gác núi chiêng đà thu không." (Mặt trời đã khuất sau núi, tiếng chiêng báo hiệu giờ đóng cửa đã điểm.)
  • Tiếng trống thu không vang lên, báo hiệu một ngày trong thành sắp kết thúc. (Tiếng trống báo hiệu giờ đóng cửa vang lên, thông báo một ngày trong thành sắp chấm dứt.)

Các cách sử dụng nâng cao

• Từ cổ, văn chương: "thu không" chủ yếu xuất hiện trong văn học cổ, thơ ca truyền thống của Việt Nam để gợi không khí chiều tà, sự yên tĩnh và kết thúc một khoảng thời gian.
  • Cảnh chiều tà gợi nhớ đến hình ảnh thu không nơi cổ thành. (Cảnh hoàng hôn gợi nhớ đến hình ảnh hiệu lệnh đóng cửa nơi thành cổ.)

Biến thể và từ gần giống

• Thu quân (từ cổ): hiệu lệnh thu quân, kết thúc một ngày hành quân hoặc tập trận. Có sắc thái tương tự "thu không" nhưng dùng trong bối cảnh quân sự.
• Giờ giới nghiêm: khái niệm hiện đại, chỉ thời gian cấm đi lại, có phần ý nghĩa liên quan đến việc hạn chế ra ngoài khi trời tối.

Từ đồng nghĩa

• Hiệu lệnh đóng cửa: cụm từ diễn giải nghĩa hiện đại, rõ ràng hơn.
• Tiếng chiêng (trống) báo hiệu giờ tối: cách diễn đạt miêu tả cụ thể ý nghĩa của "thu không".

Lưu ý về từ vựng

• Từ Hán Việt: "thu không" là từ gốc Hán Việt. "Thu" (收) có nghĩa là thu lại, kết thúc; "không" (工?) ở đây có thể liên quan đến không gian, công việc (trong một số cách giải thích là "thu công" - kết thúc công việc), nhưng trong cách dùng phổ biến nhất, nó được hiểu là hiệu lệnh kết thúc một ngày, đóng cửa không gian thành trì/chùa chiền.
• Tính chất: Đây là một từ cổ, ít dùng trong ngôn ngữ hiện đại hàng ngày. Nó chủ yếu xuất hiện trong văn cảnh văn chương, lịch sử hoặc khi miêu tả không khí xưa cũ.

1. Báo hiệu bằng chiêng, trống vào lúc gần tối để đóng cửa thành hay cửa chùa: Mặt trời gác núi chiêng đà thu không (K).