Định nghĩa

1. Danh từ:
   • Người nông dân sở hữu và tự canh tác một diện tích ruộng đất nhỏ để mưu sinh: "tiểu nông" chỉ một chủ thể sản xuất nông nghiệp độc lập, thường là hộ gia đình, làm chủ một số tư liệu sản xuất (chủ yếu là ruộng đất) nhưng quy mô nhỏ, sản xuất chủ yếu để tự cung tự cấp hoặc trao đổi nhỏ lẻ.

Ví dụ sử dụng

• Danh từ:
  • Ông ấy là một tiểu nông chân chất, suốt ngày bán mặt cho đất, bán lưng cho trời. (Ông ấy là một người nông dân nhỏ chất phác, suốt ngày lao động vất vả trên đồng ruộng.)
  • Tầng lớp tiểu nông chiếm số đông trong xã hội Việt Nam trước đây. (Tầng lớp nông dân sở hữu ruộng đất nhỏ chiếm số đông trong xã hội Việt Nam thời kỳ trước.)

Các cách sử dụng nâng cao

• "tư tưởng tiểu nông": cụm từ chỉ lối suy nghĩ, tâm lý hoặc tập quán gắn liền với phương thức sản xuất nhỏ, manh mún, tự cấp tự túc, thiếu tầm nhìn rộng và dễ thỏa mãn.

  • Tư tưởng tiểu nông, bảo thủ là một trở ngại cho sự phát triển. (Lối suy nghĩ nhỏ lẻ, bảo thủ gắn với sản xuất nhỏ là một trở ngại cho sự phát triển.)

• "kinh tế tiểu nông" (hoặc "nền sản xuất tiểu nông"): chỉ nền kinh tế dựa chủ yếu vào sản xuất nông nghiệp quy mô hộ gia đình nhỏ lẻ, năng suất thấp.

  • Đất nước ta đang từng bước chuyển mình từ nền kinh tế tiểu nông sang công nghiệp hóa. (Đất nước ta đang từng bước thay đổi từ nền kinh tế dựa vào sản xuất nông nghiệp nhỏ lẻ sang nền kinh tế công nghiệp.)

Biến thể và từ gần giống

• Tiểu điền chủ (danh từ): người sở hữu số ruộng đất nhiều hơn "tiểu nông" nhưng vẫn thuộc diện nhỏ, có thể thuê mướn lao động một phần.
• Nông dân (danh từ): từ chỉ chung người làm nghề nông, bao gồm cả tiểu nông, nông dân không có ruộng (bần nông, cố nông) hoặc nông dân tập thể.
• Hộ nông dân (danh từ): đơn vị sản xuất nông nghiệp cơ bản, thường gắn với hình thức tiểu nông.

Từ đồng nghĩa

• Nông dân nhỏ: cách gọi khác có nghĩa tương đương, nhấn mạnh quy mô sở hữu và sản xuất nhỏ.
• Nông hộ: thuật ngữ kinh tế chỉ hộ gia đình sản xuất nông nghiệp, thường mang đặc điểm của tiểu nông.

Thành ngữ, tục ngữ liên quan

• "Con trâu là đầu cơ nghiệp": câu tục ngữ phản ánh tư liệu sản xuất quan trọng trong nền sản xuất tiểu nông truyền thống.
• "Tấc đất, tấc vàng": thành ngữ nói lên giá trị to lớn của ruộng đất, tài sản cốt lõi của người tiểu nông.

1. Người nông dân tự mình làm chủ một số ruộng đất do mình khai thác để sống.