Định nghĩa

1. Động từ:
   • Nhằm vào một người cụ thể mà chỉ ra lỗi lầm, sai sót và đổ trách nhiệm cho người đó: Hành động quy kết, bắt bẻ lỗi của ai đó, thường đi kèm với thái độ không hài lòng hoặc chỉ trích.

Ví dụ sử dụng

• Động từ:
  • Anh ấy không nên trách cứ đồng nghiệp vì sự cố chung.
  • Mẹ trách cứ tôi vì đã làm vỡ chiếc bình.
  • Đừng trách cứ bản thân quá nhiều cho chuyện đã qua.

Các cách sử dụng nâng cao

• "trách cứ ai về việc gì": Cấu trúc thường gặp để chỉ rõ đối tượng và nguyên nhân của sự trách cứ.
  • Cô ấy trách cứ tôi về sự chậm trễ của dự án.
• "bị trách cứ": Ở thể bị động, diễn tả việc trở thành đối tượng bị quy trách nhiệm.
  • Người quản lý bị trách cứ vì kết quả kinh doanh kém.

Biến thể và từ gần giống

• Trách (động từ): chỉ trích, bắt lỗi một cách nhẹ nhàng hoặc chung chung hơn. "Trách cứ" thường mang sắc thái mạnh hơn, nhấn mạnh vào việc quy trách nhiệm cụ thể.
• Trách mắng (động từ): vừa trách vừa mắng, thường dùng với thái độ giận dữ, lời lẽ nặng nề.
• Quy trách nhiệm (cụm động từ): mang tính chất hành chính, chính thức hơn, xác định ai là người phải chịu trách nhiệm.

Từ đồng nghĩa

• Bắt lỗi: Tìm ra và chỉ ra lỗi của người khác.
• Quy tội: Gán tội, đổ lỗi cho ai (thường mạnh hơn và trang trọng hơn).
• Đổ lỗi: Chuyển trách nhiệm, lỗi lầm sang cho người khác.

Từ trái nghĩa

• Bao dung: Rộng lượng tha thứ.
• Biện hộ: Đưa ra lý lẽ để bào chữa, giảm nhẹ lỗi cho ai.
• Đỡ đần: Giúp đỡ, chia sẻ trách nhiệm thay vì đổ lỗi.

Thành ngữ, tục ngữ liên quan

• "Có tật giật mình": Người có lỗi thường hay lo sợ bị trách cứ.
• "Đổ vỏ dưa, gặp vỏ dừa": Trách cứ, đổ lỗi cho người này thì cũng sẽ bị người khác trách cứ lại.

1. Nhằm vào người nào mà bắt lỗi: Nếu tôi làm sai, anh em sẽ trách cứ vào tôi.