Định nghĩa

1. Tính từ:
   • Rất nặng, oằn xuống vì mang một khối lượng lớn: "trĩu trịt" diễn tả trạng thái của một vật bị uốn cong, sà xuống do phải chịu một sức nặng đáng kể.
   • Chất đầy, treo đầy một cách nặng nề: Thường dùng để miêu tả cành cây, dây leo khi có quả hoặc hoa mọc dày đặc đến mức làm cho nhánh cây oằn xuống.

Ví dụ sử dụng

• Tính từ:
  • Cành bưởi trĩu trịt quả chín vàng. (Cành bưởi oằn xuống vì nặng trĩu những quả chín vàng.)
  • Gánh hàng của bà cụ trĩu trịt trên đôi vai gầy. (Gánh hàng của bà cụ rất nặng trên đôi vai gầy.)
  • Những giàn mướp trĩu trịt quả sau vườn. (Những giàn mướp đầy ắp, nặng trĩu quả ở phía sau vườn.)

Các cách sử dụng nâng cao

• "trĩu trịt" thường đi kèm với danh từ chỉ bộ phận chịu lực (như cành, vai, gánh...) và danh từ chỉ vật gây ra sức nặng (như quả, hàng, lúa...).
  • Đôi tay mẹ trĩu trịt những túi đồ. (Đôi tay mẹ nặng trĩu vì xách nhiều túi đồ.)
• Có thể dùng để miêu tả một cách hình ảnh về gánh nặng tinh thần hoặc trách nhiệm.
  • Tâm trí anh ấy trĩu trịt những lo toan. (Tâm trí anh ấy chất chứa đầy những nỗi lo lắng.)

Biến thể và từ gần giống

• Trĩu (tính từ): Nặng và có xu hướng làm oằn, sà xuống. Đây là dạng rút gọn, nghĩa tương tự nhưng nhấn mạnh hơn về cảm giác nặng.
  • Cành cây trĩu quả.
• Nặng trĩu (cụm tính từ): Nhấn mạnh mức độ nặng nề, thường dùng cả theo nghĩa đen và nghĩa bóng.
  • Nỗi buồn nặng trĩu trong lòng.

Từ đồng nghĩa

• Chĩu: (phương ngữ, ít dùng) cũng có nghĩa là nặng và oằn xuống.
• Oằn: Cong xuống vì sức nặng.
• Chất đầy: Có nhiều, chứa đầy.

Từ trái nghĩa

• Nhẹ tênh: Rất nhẹ.
• Thưa thớt: Ít, không dày đặc.
• Lơ thơ: Thưa, ít và rời rạc.

Lưu ý sử dụng

• "Trĩu trịt" là một từ láy, tạo cảm giác về mức độ cao và hình ảnh sinh động hơn so với từ "trĩu" đơn lẻ.
• Từ này chủ yếu được dùng trong văn miêu tả, thơ ca hoặc lối nói giàu hình ảnh để nhấn mạnh sự sum suê, trù phú hoặc nặng nề.
• Không dùng "trĩu trịt" cho những vật cứng, không có độ oằn dẻo khi chịu lực.

1. Nh. Trĩu: Gánh gạo trĩu trịt.