Định nghĩa

1. Động từ:
   • Xem xét, nghiên cứu và đưa ra phán quyết về một vụ án, một hành vi phạm tội tại tòa án: "Xét xử" là quá trình tố tụng do tòa án tiến hành để xem xét chứng cứ, lời khai, áp dụng pháp luật và ra bản án về một vụ việc dân sự, hình sự hoặc hành chính.
   • Thực hiện chức năng tư pháp: "Xét xử" còn chỉ chức năng cơ bản của tòa án trong việc giải quyết các tranh chấp, xử lý vi phạm pháp luật.

Ví dụ sử dụng

Các cách sử dụng nâng cao

• "Xét xử công khai": phiên tòa được tiến hành mở cửa cho công chúng tham dự, đảm bảo tính minh bạch.
  • Pháp luật quy định hầu hết các phiên tòa đều phải được xét xử công khai.
• "Xét xử theo thủ tục rút gọn": áp dụng cho những vụ án đơn giản, rõ ràng để giải quyết nhanh chóng.
  • Vụ án vi phạm giao thông có thể được xét xử theo thủ tục rút gọn.

Biến thể và từ liên quan

• Xét xử lại (động từ): tiến hành xét xử một lần nữa theo trình tự phúc thẩm hoặc tái thẩm.
  • Bị cáo có quyền kháng cáo để yêu cầu xét xử lại vụ án.
• Thẩm quyền xét xử (danh từ): phạm vi, quyền hạn mà pháp luật quy định cho một tòa án được phép giải quyết các vụ án.
  • Mỗi cấp tòa án có thẩm quyền xét xử khác nhau.
• Phiên tòa xét xử (danh từ): buổi họp chính thức của tòa án để tiến hành việc xét xử một vụ án cụ thể.

Từ đồng nghĩa

• Phán xét: (từ Hán Việt, thường dùng trong văn chương hoặc ngữ cảnh trang trọng) đưa ra lời phán quyết, quyết định.
• Xử án: (động từ) ra bản án, quyết định hình phạt sau khi xét xử. (Lưu ý: "Xử án" thường nhấn mạnh vào hành động ra quyết định cuối cùng, trong khi "xét xử" bao hàm toàn bộ quá trình từ khi thụ lý đến khi kết thúc).

Thành ngữ, cụm từ cố định liên quan

• Xét xử công minh: việc xét xử được thực hiện một cách đúng đắn, khách quan, không thiên vị, đảm bảo quyền lợi cho các bên.
  • Mọi công dân đều có quyền được xét xử công minh.
• Quyền được xét xử: một trong những quyền cơ bản của công dân được pháp luật bảo vệ, bao gồm quyền được tòa án có thẩm quyền xem xét vụ việc của mình.
  • Bảo đảm quyền được xét xử là trách nhiệm của nhà nước.

1. đgt Nghiên cứu tội lỗi của phạm nhân để xử án: Nhiệm vụ của toà án là phải xét xử công minh; Mở rộng thẩm quyền xét xử và kiện toàn tổ chức của toà án (PhVKhải).