Định nghĩa

1. Danh từ:
   • Chỉ thắm tơ hồng, chỉ buộc duyên vợ chồng: "xích thằng" là một từ cổ, dùng để chỉ sợi dây đỏ huyền diệu, biểu tượng cho mối lương duyên, sự kết nối hôn nhân giữa một người nam và một người nữ, theo tích truyện về ông Tơ, bà Nguyệt.
   • Mối nhân duyên, duyên phận vợ chồng: Từ này còn được dùng để chỉ chính mối lương duyên, số phận hôn nhân đã được sắp đặt.

Ví dụ sử dụng

• Danh từ:
  • Người ta tin rằng ông Tơ, bà Nguyệt dùng "xích thằng" để buộc chân những đôi trai gái có duyên với nhau. (Người ta tin rằng ông Tơ, bà Nguyệt dùng sợi dây đỏ để buộc chân những đôi trai gái có duyên với nhau.)
  • Có lẽ "xích thằng" đã định, nên họ mới gặp nhau trong hoàn cảnh trớ trêu như vậy. (Có lẽ duyên phận đã định, nên họ mới gặp nhau trong hoàn cảnh trớ trêu như vậy.)

Các cách sử dụng nâng cao

• "xe xích thằng": hành động kết nối, se duyên cho đôi lứa.

  • Mong rằng ông Tơ bà Nguyệt sẽ mau chóng xe "xích thằng" cho con cháu. (Mong rằng ông Tơ bà Nguyệt sẽ mau chóng se duyên cho con cháu.)

• "đứt xích thằng": chỉ mối nhân duyên, hôn nhân bị tan vỡ.

  • Thật đáng tiếc khi "xích thằng" giữa họ lại đứt đoạn quá sớm. (Thật đáng tiếc khi nhân duyên giữa họ lại đứt đoạn quá sớm.)

Biến thể và từ gần giống

• Tơ hồng (danh từ): thường dùng trong cụm "chỉ tơ hồng" hoặc "se tơ hồng", cùng nghĩa với "xích thằng", chỉ việc xe duyên.
• Duyên phận (danh từ): số phận, sự sắp đặt về mối quan hệ tình cảm, hôn nhân.
• Lương duyên (danh từ): mối nhân duyên tốt đẹp.

Từ đồng nghĩa

• Chỉ hồng: sợi chỉ đỏ, cũng dùng với nghĩa tương tự.
• Duyên tơ: mối duyên do sợi tơ kết nối.

Lưu ý sử dụng

• Từ cổ, ít dùng trong ngôn ngữ hiện đại: "Xích thằng" là một từ Hán Việt cổ, chủ yếu xuất hiện trong văn chương, thơ ca cổ điển hoặc khi nói về quan niệm dân gian xưa. Trong giao tiếp hàng ngày, người ta thường dùng các từ như "duyên phận", "duyên số" hoặc cụm "se duyên" thay thế.
• Ngữ cảnh sử dụng: Từ này phù hợp với ngữ cảnh văn học, khi nói về hôn nhân theo quan niệm truyền thống "ông Tơ bà Nguyệt", hoặc trong các lời chúc cưới mang tính trang trọng, cổ điển.

1. chỉ thắm tơ hồng, chỉ buộc duyên vợ chồng (theo tích trong truyện đời xưa: ông Tơ, bà Nguyệt xe duyên vợ chồng)