đức
Định nghĩa
- Danh từ:
- Phẩm chất tốt đẹp, đạo đức của con người: Chỉ những phẩm chất, tính cách tốt đẹp, lương thiện, hợp với lẽ phải và chuẩn mực xã hội.
- Ân huệ, ơn nghĩa: Chỉ lòng tốt, sự ban ơn, giúp đỡ của người trên dành cho kẻ dưới hoặc của người này với người khác.
- (Cũ) Danh hiệu tôn kính: Từ dùng đặt trước danh từ chỉ người hoặc thần linh để bày tỏ sự tôn kính, sùng bái.
Ví dụ sử dụng
- Danh từ (phẩm chất tốt đẹp):
- Ông ấy là người có đức độ, được mọi người kính trọng.
- "Có tài mà không có đức là người vô dụng." (Hồ Chí Minh)
- Danh từ (ân huệ):
- Nhớ ơn sinh thành, dưỡng dục của cha mẹ là nhớ đến đức cù lao.
- Danh từ (danh hiệu tôn kính):
- Đức Phật Thích Ca Mâu Ni là bậc giác ngộ viên mãn.
- Các tín hữu cầu nguyện Đức Chúa Trời.
Các cách sử dụng nâng cao
- "Đức hạnh": Chỉ phẩm hạnh, đạo đức tốt đẹp của một người, thường dùng cho phụ nữ.
- Bà ấy nổi tiếng là người phụ nữ đức hạnh, hiền thục.
- "Lấy đức báo oán": Dùng lòng nhân đức, khoan dung để đáp lại sự hãm hại, thù oán.
- Câu chuyện "Lấy đức báo oán" khuyên con người sống bao dung.
- "Đức tin": Niềm tin tôn giáo, sự tin tưởng tuyệt đối vào thần linh hoặc giáo lý.
- Đức tin giúp con người vượt qua những khó khăn trong cuộc sống.
Biến thể và từ gần giống
- Đạo đức (danh từ): Hệ thống các quy tắc, chuẩn mực về cách ứng xử giữa người với người và với xã hội.
- Giáo dục đạo đức cho học sinh là việc rất quan trọng.
- Nhân đức (danh từ): Lòng thương người, đức tính tốt bắt nguồn từ lòng nhân ái.
- Hành động cứu giúp người hoạn nạn thể hiện tấm lòng nhân đức.
- Đức độ (danh từ/tính từ): Phẩm chất đạo đức cao và thái độ điềm đạm, khiêm nhường.
- Vị lão thành ấy rất đức độ, ai cũng quý mến.
Từ đồng nghĩa
- Phẩm hạnh: Phẩm chất và hạnh kiểm (nhấn mạnh vào hành vi, tư cách biểu hiện ra ngoài).
- Ân đức: Ơn nghĩa và đức độ (thường dùng để chỉ ơn nghĩa sâu nặng).
Các cụm từ (phrasal verbs) liên quan
(Không áp dụng phổ biến cho danh từ 'đức' trong tiếng Việt)
Thành ngữ liên quan
- "Có đức mặc sức mà ăn": Người có phúc đức, đạo đức thì sẽ được hưởng phúc lành, cuộc sống sung túc.
- "Đức năng thắng số": Đức hạnh, việc thiện có thể cải biến được số phận (vận mệnh).
- "Tài đức vẹn toàn" / "Vừa có đức vừa có tài": Chỉ người vừa có năng lực giỏi, vừa có phẩm chất đạo đức tốt.