đẹt

Cái cây sau nhà bị đẹt vì thiếu ánh nắng.

Định nghĩa

1. Tính từ:

   • Còi cọc, thấp bé, kém phát triển: Dùng để miêu tả người, động vật hoặc cây cối có thân hình nhỏ bé, còi cọc, không phát triển bình thường về chiều cao hoặc kích thước.
   • Nhỏ, tí hon (mang sắc thái thân mật hoặc chê bai): Thường dùng trong khẩu ngữ để chỉ một thứ gì đó nhỏ bé hơn mức bình thường.

2. Động từ:

   • (Khẩu ngữ) Đập, tét, vụt nhẹ bằng vật mỏng: Hành động dùng một vật mỏng, dẹt (như lá bài, chiếc thước) để đập nhẹ, thường là để trêu đùa hoặc phạt nhẹ.

Ví dụ sử dụng

• Tính từ:

  • Nó cao mỗi mét năm, trông hơi đẹt so với các bạn cùng lớp. (Cậu ấy cao chỉ một mét năm, trông hơi còi cọc so với các bạn cùng lớp.)
  • Cái cây sau nhà bị đẹt vì thiếu ánh nắng. (Cái cây sau nhà bị còi cọc vì thiếu ánh nắng.)
  • Mua con cá đẹt thế này thì ăn được gì. (Mua con cá nhỏ tí hon thế này thì ăn được gì.)

• Động từ:

  • Thua bài, nó bị đẹt vào trán mấy cái. (Thua bài, nó bị tét vào trán mấy cái.)
  • Đừng nghịch, không bố đẹt cho bây giờ. (Đừng nghịch, không bố đập cho bây giờ.)

Các cách sử dụng nâng cao

• Dùng trong so sánh, ví von: Thường dùng để nhấn mạnh sự nhỏ bé, không đáng kể.
  • Lương tháng đó đẹt như hạt tiêu. (Lương tháng đó ít như hạt tiêu.)
• Kết hợp với từ khác để tạo sắc thái mạnh hơn: "Lùn đẹt", "bé đẹt", "nhỏ đẹt".
  • Thằng bé lùn đẹt nhưng chạy rất nhanh. (Thằng bé lùn tịt nhưng chạy rất nhanh.)

Biến thể và từ gần giống

• Đẹt đẹt (tính từ, khẩu ngữ): Nhấn mạnh hơn mức độ nhỏ bé, còi cọc.
  • Cây ổi sau vườn cứ đẹt đẹt mãi không lớn. (Cây ổi sau vườn cứ còi cọc mãi không lớn.)
• Còi cọc (tính từ): Gần nghĩa với "đẹt" khi chỉ sự kém phát triển về thể chất.
• Tí hon (tính từ): Chỉ sự nhỏ bé, thường mang sắc thái dễ thương hơn "đẹt".

Từ đồng nghĩa

• Tính từ: Còi, lùn, thấp bé, nhỏ tẹo, tí tẹo.
• Động từ (nghĩa đập): Tét, vụt, phát (nhẹ), đập.

Các cụm từ (phrasal verbs) liên quan

• Đẹt cho một cái: Cụm động từ chỉ hành động đập/ tét một cái.
  • Nó nói bậy, bị mẹ đẹt cho một cái vào mông. (Nó nói bậy, bị mẹ tét cho một cái vào mông.)

Thành ngữ liên quan

• Bé hạt tiêu: Thành ngữ chỉ người nhỏ bé nhưng lanh lợi, mạnh mẽ. Có thể dùng "đẹt" với nghĩa tương tự trong ngữ cảnh so sánh.
  • Người đẹt nhưng mà khôn. (Người nhỏ bé nhưng mà khôn.)