Định nghĩa

1. Động từ:
   • Đền đáp công ơn sinh thành, dưỡng dục của cha mẹ: Hành động thể hiện lòng biết ơn và sự đáp nghĩa đối với công lao của cha mẹ khi các cụ còn sống.
   • Lo liệu chu đáo việc tang lễ, thờ cúng khi cha mẹ qua đời: Hành động thể hiện chữ hiếu bằng cách tổ chức ma chay, cúng giỗ đầy đủ, trang nghiêm cho cha mẹ đã khuất.

Ví dụ sử dụng

• Động từ:
  • Làm con phải biết báo hiếu cha mẹ. (Con cái phải biết đền đáp công ơn cha mẹ.)
  • Ông ấy đã lo ma chay tươm tất để báo hiếu cho cụ thân sinh. (Ông ấy đã lo liệu tang lễ chu đáo để đáp nghĩa với người cha đã khuất.)
  • Việc chăm sóc, phụng dưỡng cha mẹ già là cách báo hiếu thiết thực nhất. (Chăm sóc, phụng dưỡng cha mẹ già là cách đền đáp công ơn thiết thực nhất.)

Các cách sử dụng nâng cao

• "Làm tròn chữ hiếu": Thực hiện đầy đủ bổn phận của người con đối với cha mẹ, bao gồm cả việc phụng dưỡng lúc sống và thờ cúng khi mất. Đây là khái niệm rộng hơn, trong đó "báo hiếu" là hành động cụ thể.
  • Suốt đời, ông luôn cố gắng làm tròn chữ hiếu với song thân. (Suốt đời, ông luôn cố gắng thực hiện đầy đủ bổn phận hiếu thảo với cha mẹ.)
• "Báo hiếu cha mẹ": Cụm từ thường dùng, nhấn mạnh đối tượng của hành động báo hiếu.
  • Dù làm ăn xa, anh ấy vẫn luôn nghĩ đến việc báo hiếu cha mẹ. (Dù làm ăn xa, anh ấy vẫn luôn nghĩ đến việc đền đáp công ơn cha mẹ.)

Biến thể và từ liên quan

• Hiếu (Danh từ): Lòng kính yêu và biết ơn cha mẹ; đạo đức của con cái đối với cha mẹ.
  • Người con có hiếu. (Người con có lòng hiếu thảo.)
• Hiếu thảo (Tính từ): Có lòng hiếu, biết kính trọng và yêu thương cha mẹ.
  • Một đứa con hiếu thảo. (Một người con hiếu thảo.)
• Hiếu đễ (Danh từ): Hiếu với cha mẹ, để (kính trọng) với anh chị. Chỉ đạo đức căn bản trong gia đình truyền thống.
  • Gia đình ấy rất coi trọng hiếu đễ. (Gia đình ấy rất coi trọng đạo hiếu với cha mẹ và sự kính trọng anh chị.)
• Báo đáp (Động từ): Đền đáp lại ơn nghĩa (nghĩa rộng hơn, không chỉ dành cho cha mẹ).
  • Báo đáp công ơn thầy cô. (Đền đáp công ơn của thầy cô.)

Từ đồng nghĩa/Gần nghĩa

• Đền đáp công ơn cha mẹ: Cách nói giải thích rõ nghĩa của "báo hiếu".
• Phụng dưỡng (Động từ): Chăm sóc, nuôi nấng (cha mẹ già). Đây là một phương diện quan trọng của việc báo hiếu khi cha mẹ còn sống.
  • Phụng dưỡng cha mẹ già. (Chăm sóc, nuôi nấng cha mẹ già.)

Thành ngữ, Tục ngữ liên quan

• "Công cha như núi Thái Sơn/Nghĩa mẹ như nước trong nguồn chảy ra": Thành ngữ nhấn mạnh công lao to lớn của cha mẹ, là cơ sở cho việc phải báo hiếu.
• "Ăn quả nhớ kẻ trồng cây": Tục ngữ khuyên nhớ ơn người đã giúp đỡ, tạo điều kiện cho mình, trong đó có công ơn cha mẹ.
• "Cha mẹ nuôi con bằng trời bằng bể/Con nuôi cha mẹ, con kể từng ngày": Câu ca dao phản ánh sự vô cùng của công lao cha mẹ và sự khó khăn trong việc báo hiếu cho trọn vẹn.

1. đg. 1 (cũ; id.). Đền đáp công ơn cha mẹ. 2 (cũ). Lo việc ma chay chu đáo khi cha mẹ chết.