Định nghĩa

1. Tính từ:

   • Tự mình quyết định và hành động, không bị động, không phụ thuộc vào hoàn cảnh hay người khác: Thể hiện thái độ tích cực, tự giác trong suy nghĩ và hành động.
   • (Ngôn ngữ học) Thuộc về dạng thức mà chủ ngữ là chủ thể thực hiện hành động: Dùng để phân biệt với dạng bị động.

2. Danh từ:

   • Tính chất, khả năng tự mình quyết định và hành động: Thường dùng trong cụm "tính chủ động".

Ví dụ sử dụng

• Tính từ:

  • Anh ấy có thái độ rất chủ động trong công việc.
  • Trong câu "Tôi đọc sách", động từ "đọc" được dùng ở dạng chủ động.

• Danh từ:

  • Nhà trường luôn khuyến khích tính chủ động sáng tạo của học sinh.
  • Sự chủ động trong ứng phó thiên tai đã giúp giảm thiểu thiệt hại.

Các cách sử dụng nâng cao

• "một cách chủ động": dùng như trạng ngữ chỉ cách thức hành động.

  • Cô ấy luôn tham gia một cách chủ động vào các hoạt động cộng đồng.

• "nắm thế chủ động": có ưu thế, kiểm soát được tình thế.

  • Đội chủ nhà nắm thế chủ động ngay từ những phút đầu trận đấu.

Biến thể và từ liên quan

• Chủ động hóa (động từ): làm cho có tính chủ động.

  • Biện pháp nhằm chủ động hóa hoạt động học tập của sinh viên.

• Chủ động viên (danh từ - ít dùng): người có tính chủ động cao.

Từ đồng nghĩa

• Tự giác: tự mình nhận thức và làm mà không cần nhắc nhở.
• Tích cực: hăng hái, có nhiều nỗ lực.
• Tự lực: tự sức mình, không dựa vào người khác.

Từ trái nghĩa

• Bị động: không tự quyết định, phụ thuộc vào ngoại cảnh.
• Thụ động: thiếu sáng kiến, hành động do tác động từ bên ngoài.

Các cụm từ liên quan

• Chủ động phòng ngừa: tự mình thực hiện các biện pháp ngăn chặn trước.

  • Chủ động phòng ngừa cháy nổ là nhiệm vụ quan trọng.

• Chủ động đối phó: sẵn sàng ứng phó với tình huống.

  • Chính quyền địa phương chủ động đối phó với bão.

Thành ngữ, tục ngữ liên quan

• "Chủ động nước chè, đợi khách đến nhà": (thành ngữ) ví sự chuẩn bị sẵn sàng, chủ động trong mọi tình huống.
• "Thua keo này, bày keo khác": (tục ngữ) thể hiện tinh thần chủ động, không bỏ cuộc sau thất bại.