Định nghĩa

1. Tính từ:
   • Tỏ ra vênh vang, kiêu ngạo, không kiêng nể ai: "nghênh ngang" dùng để miêu tả thái độ, dáng điệu hoặc hành vi tỏ ra hãnh diện, tự đắc một cách thái quá, coi thường người khác.
   • Nằm/đứng/để chắn ngang, gây cản trở: "nghênh ngang" còn dùng để miêu tả một vật gì đó nằm hoặc được đặt một cách vô ý thức ngang qua lối đi, gây ra sự vướng víu, tắc nghẽn.

Ví dụ sử dụng

• Với nghĩa thái độ vênh vang:

  • Hắn bước đi với dáng nghênh ngang của kẻ mới được thăng chức.
  • Đừng có thái độ nghênh ngang như vậy, nó chẳng làm ai nể phục đâu.

• Với nghĩa gây cản trở:

  • Chiếc xe tải đỗ nghênh ngang giữa đường, khiến giao thông ùn tắc.
  • Đống đồ chơi nghênh ngang ngay cửa ra vào, ai cũng phải bước qua.

Các cách sử dụng nâng cao

• "Đi nghênh ngang": đi một cách vênh váo, kiêu ngạo.
  • Sau khi thắng trận, đội bóng đi nghênh ngang khắp sân vận động.
• "Nằm nghênh ngang": nằm chắn ngang lối đi một cách vô ý tứ.
  • Con chó nằm nghênh ngang trước thềm nhà.

Biến thể và từ gần giống

• Ngang ngạnh (tính từ): cứng đầu, bướng bỉnh, không chịu nghe lời (khác với "nghênh ngang" về nghĩa, dễ nhầm lẫn về âm).
• Vênh vang (tính từ): tỏ ra tự đắc, hãnh diện (gần nghĩa với nghĩa thứ nhất của "nghênh ngang").

Từ đồng nghĩa

• Kiêu ngạo, vênh váo, ngạo mạn: (cho nghĩa thái độ).
• Chắn ngang, cản đường, vướng víu: (cho nghĩa vật cản).

Từ trái nghĩa

• Khiêm tốn, nhún nhường: (trái nghĩa với nghĩa thái độ).
• Ngay ngắn, gọn gàng, thông thoáng: (trái nghĩa với nghĩa gây cản trở).

Thành ngữ, cụm từ liên quan

• Ngang như cua: (thành ngữ) chỉ tính cách ngang ngược, khó bảo. Tuy có chữ "ngang" nhưng khác biệt về sắc thái so với "nghênh ngang".
• Điệu bộ nghênh ngang: cụm từ thường dùng để chỉ dáng vẻ, thái độ kiêu căng.

1. t, ph. 1. Vênh vang, không kiêng nể gì: Điệu bộ nghênh ngang. 2. Có thể gây trở ngại cho giao thông: Xe đi nghênh ngang giữa đường.