Định nghĩa

1. Động từ:
   • Đưa ra liên tiếp từng cái một, thường là tiền: Hành động đưa ra hoặc lấy ra từng món nhỏ một cách rời rạc, không hào phóng.
   • Làm sạch kẽ răng bằng tăm: Hành động dùng vật nhọn như tăm để lấy thức ăn thừa mắc trong kẽ răng sau bữa ăn.
   • Chỉ tay vào mặt người khác một cách giận dữ, khiếm nhã: Hành động dùng ngón tay (thường là ngón trỏ) chĩa thẳng vào mặt người khác khi tranh cãi, chửi mắng.
   • Xen vào, can thiệp vào việc không liên quan đến mình: Hành động tham gia hoặc đưa ý kiến vào một việc mà bản thân không có trách nhiệm hoặc quyền hạn.

Ví dụ sử dụng

• Đưa ra liên tiếp:
  • Ông chủ xỉa từng đồng tiền lẻ một cách miễn cưỡng.
  • Cô ấy xỉa tiền ra trả từng món nợ nhỏ.
• Làm sạch răng:
  • Sau khi ăn xoài, anh ấy thường lấy tăm để xỉa răng.
  • Thói quen xỉa răng bằng tăm có thể không tốt cho nướu.
• Chỉ tay khiếm nhã:
  • Bà ta tức giận, xỉa tay vào mặt đối thủ mà quát tháo.
  • Anh ta đừng có xỉa ngón tay vào mặt tôi khi nói chuyện.
• Xen vào việc người khác:
  • Đây là chuyện nội bộ của chúng tôi, xin đừng xỉa vào.
  • Anh ta luôn thích xỉa mũi vào những cuộc tranh luận của người khác.

Các cách sử dụng nâng cao

• "Xỉa xói": (từ ghép) nói năng, đay nghiến một cách chua ngoa, khó chịu, thường đi kèm với thái độ giận dữ.
  • Bà ấy cứ xỉa xói vào lỗi lầm cũ của con dâu cả ngày.
• "Xỉa răng cọp": (thành ngữ, thân mật) chỉ việc làm một cách qua loa, chiếu lệ, không có giá trị thực tế; hoặc việc làm vô ích.
  • Công việc anh ta giao chẳng khác nào bảo tôi đi xỉa răng cọp.

Biến thể và từ liên quan

• Xoi mói (động từ): tìm tòi, soi xét một cách quá đáng, thiếu thiện ý về chuyện riêng tư của người khác. (Có sắc thái gần với nghĩa "xen vào" của "xỉa").
• Chỉ trích (động từ): đưa ra nhận xét, phê bình về sai sót. (Có thể là hành động công khai, khác với "xỉa" thường mang tính chất cá nhân, khiếm nhã).
• Ngoáy răng (động từ): dùng tăm hoặc vật nhọn làm sạch răng. (Từ đồng nghĩa với nghĩa làm sạch răng của "xỉa").

Từ đồng nghĩa & Gần nghĩa

• Với nghĩa "đưa ra liên tiếp": Lẻ tẻ, rời rạc.
• Với nghĩa "làm sạch răng": Ngoáy (răng), dùng tăm.
• Với nghĩa "chỉ tay": Chĩa (tay), chỉ trỏ.
• Với nghĩa "xen vào": Dính mũi, nhúng tay, can thiệp.

Các cụm từ (phrasal verbs) liên quan

• Xỉa vào: xen vào, can thiệp vào.
  • Anh đừng xỉa vào chuyện gia đình tôi.
• Xỉa ra: (thường dùng với tiền) đưa ra, lấy ra.
  • Cuối cùng hắn cũng phải xỉa ra một khoản tiền để bồi thường.

Thành ngữ & Cách nói thông dụng

• Ăn không nên đọi, nói không nên lời, đánh không nên trận, *xỉa không nên răng*: Thành ngữ chế giễu người vụng về, kém cỏi, chẳng làm nên trò trống gì.
• Xỉa xói, nói mát: Cụm từ thường đi đôi, chỉ thói quen nói năng châm chọc, đay nghiến một cách khó chịu.

1. 1 đgt Đưa ra liên tiếp từng cái một: Xỉa tiền trước mặt; Mấy đồng bạc mà người chủ xỉa ra cho tôi (ĐgThMai).
2. 2 đgt Lấy tăm làm sạch cả kẽ răng sau khi ăn: Ăn cơm xong, chưa kịp xỉa răng đã bị gọi đi.
3. 3 đgt Đưa ngón tay trỏ vào mặt người ta: Bà ta vừa hét lên vừa xỉa tay vào trán người đầy tớ.
4. 4 đgt Xen vào việc không dính dáng đến mình: Việc đó tự tôi quyết định, không nhờ ai xỉa vào.