xẽo

Một con vịt bơi trong xẽo nước.

Định nghĩa

1. Danh từ:

   • Rạch nhỏ, lạch nhỏ: "xẽo" chỉ một con kênh, con rạch nhỏ hẹp, thường xuất hiện ở vùng sông nước, đồng bằng, mang tính chất địa phương (phương ngữ).
   • Lối nước nhỏ: "xẽo" còn dùng để chỉ một dòng nước nhỏ, chảy quanh co, thường là nhánh phụ của sông lớn.

2. Động từ (phương ngữ, ít dùng):

   • Cắt, xẻ nhỏ: "xẽo" có nghĩa là cắt hoặc xé một vật gì đó thành từng mảnh nhỏ, thường dùng trong ngữ cảnh ẩm thực hoặc chế biến thực phẩm.

Ví dụ sử dụng

• Danh từ:

  • Con xẽo này dẫn ra sông lớn. (Con rạch nhỏ này thông ra dòng sông chính.)
  • Thuyền tôi đi qua mấy cái xẽo để vào làng. (Thuyền của tôi đi qua vài con kênh nhỏ để vào làng.)

• Động từ:

  • Bà ấy xẽo miếng thịt ra làm đôi. (Bà ấy cắt miếng thịt thành hai phần nhỏ.)
  • Đừng xẽo lá ra như thế, hỏng hết. (Đừng xé lá thành mảnh nhỏ như vậy, hỏng mất.)

Các cách sử dụng nâng cao

• "xẽo rạch": chỉ các con kênh nhỏ, thường dùng trong văn nói miền Tây Nam Bộ.

  • Đi theo mấy cái xẽo rạch này sẽ tới chợ. (Đi theo những con kênh nhỏ này sẽ đến chợ.)

• "xẽo nhỏ": nhấn mạnh kích thước nhỏ hẹp của kênh rạch.

  • Chỉ có thuyền nhỏ mới vào được xẽo nhỏ kia. (Chỉ có thuyền nhỏ mới đi vào được con rạch nhỏ kia.)

Biến thể và từ gần giống

• Rạch (danh từ): kênh, lạch nước tự nhiên hoặc nhân tạo, có kích thước lớn hơn "xẽo".

  • Rạch Cái Cối chảy qua làng tôi. (Con rạch Cái Cối chảy qua làng tôi.)

• Lạch (danh từ): đường nước nhỏ, hẹp, thường nối liền các vùng nước.

  • Lạch nước này cạn vào mùa khô. (Đường nước nhỏ này cạn vào mùa khô.)

Từ đồng nghĩa

• Kênh: đường nước nhân tạo hoặc tự nhiên, thường rộng hơn "xẽo".
• Mương: rãnh nước nhỏ dùng để tưới tiêu.
• Ngòi: dòng nước nhỏ chảy quanh co ở vùng núi hoặc đồng bằng.

Thành ngữ liên quan

• Xẽo rạch, xẽo mương: chỉ những con kênh rạch nhỏ, thường dùng để mô tả vùng sông nước phức tạp.
  • Miền Tây có nhiều xẽo rạch, xẽo mương chằng chịt. (Miền Tây có nhiều con kênh rạch nhỏ đan xen nhau.)