Định nghĩa

1. Từ tượng thanh / Trạng từ:
   • Dềnh dàng, chậm chạp, mất thì giờ: Diễn tả cách nói năng, hành động kéo dài, không dứt khoát, thường tỏ ra lề mề, thiếu quyết đoán.
   • Nói ngập ngừng, ậm ừ: Diễn tả giọng nói kéo dài, có vẻ do dự, không muốn trả lời thẳng thắn hoặc chưa sẵn sàng.

Ví dụ sử dụng

• Từ tượng thanh / Trạng từ:
  • Mọi người đã giục đi mà anh ấy vẫn cứ nói ề à mãi. (Mọi người đã thúc giục đi rồi mà anh ta vẫn cứ nói dềnh dàng mãi.)
  • Khi được hỏi về kế hoạch, cô ấy chỉ trả lời ề à cho qua chuyện. (Khi được hỏi về kế hoạch, cô ấy chỉ trả lời ậm ừ cho qua chuyện.)
  • Đừng có ề à nữa, chúng ta sắp trễ giờ rồi. (Đừng có chậm chạp nữa, chúng ta sắp trễ giờ rồi.)

Các cách sử dụng nâng cao

• Dùng để mô tả trạng thái tâm lý: "Ề à" thường phản ánh sự miễn cưỡng, thiếu nhiệt tình hoặc đang có điều gì đó giấu giếm, không muốn nói ra.
  • Nghe anh ta trả lời ề à là tôi biết có chuyện rồi. (Nghe anh ta trả lời ngập ngừng là tôi biết có chuyện rồi.)
• Dùng trong văn chương, miêu tả: "Ề à" có thể được dùng để tả cảnh, tả người một cách sinh động, gợi sự chậm rãi, nặng nề.
  • Con thuyền ề à tách bến trong sương chiều. (Con thuyền chậm rãi tách bến trong sương chiều.)

Biến thể và từ gần giống

• Ề à ề à (lặp lại): Nhấn mạnh mức độ chậm chạp, dềnh dàng hơn.
  • Cứ ề à ề à thế này thì đến tối cũng chưa xong. (Cứ chậm chạp dềnh dàng thế này thì đến tối cũng chưa xong.)
• Lề mề (tính từ): Có nghĩa tương tự, chỉ sự chậm chạp, không nhanh nhẹn.
• Ụt ịt, ậm ừ (từ tượng thanh): Chỉ cách nói năng ngập ngừng, không rõ ràng.

Từ đồng nghĩa

• Dềnh dàng: Chậm chạp, không gấp gáp.
• Chậm chạp: Không nhanh nhẹn.
• Ngập ngừng: Do dự, không dứt khoát khi nói hoặc hành động.

Từ trái nghĩa

• Nhanh nhẹn: Nhanh chóng, hoạt bát.
• Dứt khoát: Quyết đoán, rõ ràng, không do dự.
• Thẳng thắn: Nói năng rõ ràng, trực tiếp.

Thành ngữ, cụm từ liên quan

• Nói ề à: Cụm động từ phổ biến nhất, chỉ hành động nói chuyện một cách chậm rãi, thiếu quyết đoán.
  • Có gì thì nói thẳng đi, đừng nói ề à. (Có gì thì nói thẳng đi, đừng nói ngập ngừng.)
• Ề à như bò chậm uống nước: Thành ngữ so sánh, nhấn mạnh sự chậm chạp đến mức đáng sốt ruột.
  • Làm việc kiểu ề à như bò chậm uống nước thì làm sao kịp tiến độ. (Làm việc kiểu chậm chạp quá mức thì làm sao kịp tiến độ.)

1. tt. trgt. Dềnh dàng, mất thì giờ: Người ta đã giục đi mà vẫn cứ nói ề à mãi.