bạnh
Định nghĩa
- Tính từ:
- Rộng ra, phình ra, có hình dáng mở rộng hơn bình thường: Dùng để miêu tả một bộ phận trên cơ thể (như cằm, quai hàm, cổ) hoặc vật thể có phần nào đó to và rộng hẳn ra, tạo cảm giác vững chãi, đôi khi thô.
- Cứng cỏi, không chịu thua (trong tranh cãi): (Khẩu ngữ) Chỉ thái độ ngoan cố, nhất quyết bảo vệ ý kiến của mình, thường đi kèm với hành động "bạnh cổ" lên.
Ví dụ sử dụng
- Tính từ:
- Anh ấy có khuôn mặt chữ điền với cằm bạnh. (Khuôn mặt anh ấy hình chữ điền với cái cằm rộng.)
- Con cóc bạnh mang ra uy hiếp kẻ thù. (Con cóc phình mang ra để uy hiếp kẻ thù.)
- Đứa bé bạnh cổ lên khóc, không chịu nghe lời. (Đứa bé ưỡn cổ, cứng cổ lên khóc, không chịu nghe lời.)
Các cách sử dụng nâng cao
- "bạnh cổ lên cãi" / "bạnh cổ mà cãi": (Thành ngữ khẩu ngữ) Chỉ hành động cãi lại một cách ngoan cố, không chịu thừa nhận sai lầm, thường với thái độ bướng bỉnh.
- Nó sai rành rành rồi còn bạnh cổ lên cãi. (Nó sai rõ ràng rồi còn cố cãi bướng.)
- "bạnh quai hàm ra": Hàm mở rộng ra (vì ngáp, vì giận dữ, hoặc để biểu thị sự thách thức).
- Con thú bạnh quai hàm ra gầm gừ. (Con thú há rộng quai hàm ra gầm gừ.)
Biến thể và từ gần giống
- Bành bạnh (tính từ, láy giảm nghĩa của "bạnh"): Hơi rộng ra, hơi bạnh.
- Đứa trẻ phùng má bành bạnh trông rất đáng yêu.
- Bạnh vó (động từ, thường dùng cho ngựa): Giương vó, dạng chân ra.
- Con ngựa bạnh vó đứng rất oai vệ.
- Nét bạnh (danh từ, chuyên ngành in ấn): Phần đậm, rộng ở đầu và cuối của một số nét chữ in, như trong phông chữ có chân (serif).
Từ đồng nghĩa
- Vểnh (cổ, mặt): Ngẩng cao, ưỡn ra (thể hiện thái độ).
- Phình ra: Phồng to ra.
- Cứng cổ (nghĩa bóng): Ngoan cố, không chịu nghe.
Từ trái nghĩa
- Nhọn: Có đầu thuôn nhỏ.
- Thon: Nhỏ và dài một cách hài hòa.
- Mềm mỏng (về thái độ): Ôn hòa, dễ thuyết phục.
Thành ngữ liên quan
- Bành bạnh như cóc bị đâm: (Thành ngữ) Miêu tả dáng vẻ phình ra, xù ra trông rất tức giận hoặc uy hiếp, giống như con cóc khi bị đe dọa thì phình mang lên.
- Nghe xong lời buộc tội, anh ta tức giận bành bạnh như cóc bị đâm.