bội

Thân thiện

Một người nông dân đang đựng trầu không trong một cái bội.

Định nghĩa

1. Danh từ:

   • Loại hình nghệ thuật sân khấu truyền thống: Từ dùng ở miền Trung để chỉ tuồng, một loại hình kịch hát cổ của Việt Nam.
   • Đồ đan bằng tre, nứa, mắt thưa: Một loại sọt, giỏ có mắt đan thưa, thường dùng để đựng đồ.
   • Tích của một số với một số nguyên khác: Trong toán học, chỉ kết quả của phép nhân một đại lượng với một số nguyên dương.

2. Động từ:

   • Không giữ, không thực hiện lời đã hứa: Hành động làm trái lại lời cam kết, lời hứa trước đó.
   • Phản lại, làm điều trái với đạo lý: Hành động vong ơn, phụ bạc, đi ngược lại với ân nghĩa đã nhận.

3. Trạng từ / Tính từ:

   • Nhiều lần, gấp nhiều lần: Mức độ tăng lên rất nhiều so với bình thường hoặc so với trước đó.

Ví dụ sử dụng

• Danh từ:

  • Ông nội tôi rất thích xem bội. (Ông nội tôi rất thích xem tuồng.)
  • Mẹ mua một bội cau để cúng. (Mẹ mua một sọt cau để cúng.)
  • Số 12 là bội chung của 3 và 4. (Số 12 là bội chung của 3 và 4.)

• Động từ:

  • Anh ta đã bội lời thề. (Anh ta đã không giữ lời thề.)
  • Không nên bội ơn những người đã giúp mình. (Không nên phản bội ân nghĩa của những người đã giúp mình.)

• Trạng từ / Tính từ:

  • Năng suất năm nay tăng bội so với năm ngoái. (Năng suất năm nay tăng gấp nhiều lần so với năm ngoái.)
  • Niềm vui cứ thế mà nhân lên gấp bội. (Niềm vui cứ thế mà nhân lên gấp nhiều lần.)

Các cách sử dụng nâng cao

• "Bội bạc": (Động từ) Phản bội, phụ bạc, đối xử tệ với người có ơn với mình.

  • Hành động bội bạc ấy khiến ai cũng chê trách. (Hành động phụ bạc ấy khiến ai cũng chê trách.)

• "Bội ước": (Động từ) Thất hứa, không giữ lời thề ước.

  • Câu chuyện tình bội ước khiến cô đau khổ. (Câu chuyện tình thất hứa khiến cô đau khổ.)

• "Bội thu": (Động từ) Thu hoạch được số lượng rất lớn, vượt xa mong đợi.

  • Vụ mùa năm nay bội thu. (Vụ mùa năm nay thu hoạch được rất nhiều.)

Biến thể và từ gần giống

• Hát bội: (Danh từ) Tên gọi khác của nghệ thuật tuồng.

  • Nghệ thuật hát bội có lịch sử lâu đời. (Nghệ thuật tuồng có lịch sử lâu đời.)

• Bội số: (Danh từ) Trong toán học, chỉ số là tích của một số với một số nguyên.

  • Tìm bội số chung nhỏ nhất của hai số. (Tìm bội số chung nhỏ nhất của hai số.)

• Bội thực: (Danh từ) Chỉ sự phản bội, làm hại đất nước, thường dùng trong lịch sử.

  • Tên bội thực bị lịch sử lên án. (Tên phản bội đất nước bị lịch sử lên án.)

Từ đồng nghĩa

• Phản bội: (Động từ) Làm trái, chống lại người hoặc tổ chức mà mình từng trung thành.
• Thất hứa: (Động từ) Không giữ đúng lời hứa.
• Gấp bội: (Tính từ/Trạng từ) Nhiều lần hơn.

Từ trái nghĩa

• Giữ lời: (Động từ) Thực hiện đúng lời đã hứa.
• Trung thành: (Tính từ) Trước sau như một, không thay đổi.
• Bội nghĩa: >< Tri ân: (Động từ) Nhớ và đền đáp ơn nghĩa.

Thành ngữ, tục ngữ liên quan

• Ăn cháo đá bát: (Thành ngữ) Chỉ sự vong ơn bội nghĩa, được người giúp đỡ rồi lại quay ra phụ bạc họ.

  • Hắn là kẻ ăn cháo đá bát, chẳng nhớ ơn ai. (Hắn là kẻ vong ơn bội nghĩa, chẳng nhớ ơn ai.)

• Qua cầu rút ván: (Thành ngữ) Chỉ sự phụ bạc, sau khi đạt được mục đích thì quay lưng lại với người đã giúp mình.

  • Giúp hắn xong, hắn qua cầu rút ván ngay. (Giúp hắn xong, hắn phụ bạc ngay.)

Học thuật

1. 1 dt. Từ miền Trung chỉ tuồng: Phường hát bội.
2. 2 dt. Thứ sọt mắt thưa: Một bội trầu không.
3. 3 dt. (toán) Tích của một đại lượng với một số nguyên: Bội chung nhỏ nhất.
4. 4 đgt. 1. Không giữ lời đã hứa: Bội lời cam kết 2. Phản lại: Bội ơn.
5. 5 trgt. Nhiều lần: Tăng gấp bội; Đông gấp bội.