bói

Thân thiện

Một người phụ nữ đang bói bằng lá trầu.

Định nghĩa

1. Động từ:
   • Đoán, tiên đoán về quá khứ hoặc tương lai theo các phương pháp mê tín, dị đoan: Hành động sử dụng các phương tiện như bài, lá số, chỉ tay... để tìm hiểu về những điều chưa biết.
   • Tìm kiếm một cách khó khăn, hiếm khi thấy (thường dùng trong câu phủ định hoặc có ý phủ định): Hành động cố gắng tìm một thứ gì đó rất khó có được hoặc không phù hợp với hoàn cảnh.
   • Ra quả lần đầu tiên (dùng cho cây cối): Chỉ hiện tượng cây trồng bắt đầu kết quả ở mùa đầu tiên.

Ví dụ sử dụng

• Động từ (nghĩa đoán tương lai):

  • Bà cụ thường ra chợ để bói bài, xem vận hạn cho con cháu.
  • Anh ta không tin vào chuyện bói toán, anh ấy cho rằng tương lai do chính mình tạo nên.

• Động từ (nghĩa tìm kiếm khó khăn):

  • Trời đang mùa đông giá rét, bói đâu ra hoa sen cho mà ngắm?
  • Anh ấy nghèo đến nỗi bói không ra một đồng xu dính túi.

• Động từ (nghĩa cây ra quả lần đầu):

  • Cây xoài này trồng ba năm rồi, năm nay mới bói được vài quả.
  • Vườn cam nhà tôi năm ngoái đã bói, năm nay hứa hẹn một vụ mùa bội thu.

Các cách sử dụng nâng cao

• "Bói ra ma, quét nhà ra rác": Thành ngữ này phê phán việc đi xem bói, cho rằng càng bói toán, càng thấy nhiều chuyện xấu, giống như càng quét nhà thì càng thấy nhiều rác.
• "Bói không ra": Cụm từ nhấn mạnh sự khan hiếm, không thể tìm thấy.
  • Anh chàng ấy lười biếng, bói không ra một tấm bằng.

Biến thể và từ liên quan

• Bói toán (động từ): Chỉ chung các hành động bói, thường mang sắc thái mê tín.
  • Mê tín dị đoan, bói toán là những hủ tục cần bài trừ.
• Thầy bói (danh từ): Người hành nghề bói toán.
  • Ông thầy bói ngồi bên vệ đường với bộ bài cũ kỹ.
• Xem bói (động từ): Hành động đi nhờ người khác bói cho mình.
  • Cô ấy hay đi xem bói để hỏi chuyện công danh, sự nghiệp.

Từ đồng nghĩa

• Đoán (dùng chung): Đưa ra nhận định về điều chưa biết.
• Tiên đoán (trang trọng hơn): Dự đoán về tương lai.
• Bấm độn (cụ thể): Một hình thức bói toán bằng các ngón tay.

Các cụm từ liên quan

• Bói bài: Dùng bộ bài để bói.
• Bói chỉ tay: Xem các đường chỉ trên bàn tay để đoán vận mệnh.
• Bói Kiều: Một hình thức bói bằng cách mở ngẫu nhiên một trang trong truyện của Nguyễn Du và suy đoán theo nội dung đó.

Thành ngữ, tục ngữ liên quan

• "Bói ra ma, quét nhà ra rác": Như đã giải thích ở trên, cảnh báo về hậu quả của việc mê tín, bói toán.
• "Thầy bói nói láo": Câu nói dân gian chế giễu, phủ nhận độ chính xác của những lời tiên đoán mê tín.

Học thuật

1. 1 đgt. Đoán về quá khứ và tương lai theo dị đoan: Bói ra ma, quét nhà ra rác (tng).
2. 2 đgt. Tìm một cách khó khăn (dùng trong câu phủ định): Bói đâu ra hoa sen trong mùa rét.
3. 3 đgt. Nói cây ra quả lần đầu tiên: Cây mít nhà tôi năm nay mới bói.