chích

Thân thiện

Bác sĩ chích thuốc cho em bé.

Định nghĩa

1. Danh từ:

   • Chích choè (nói tắt): Một loài chim nhỏ, thường được nhắc đến trong ca dao, tục ngữ. Ví dụ: "Chim chích mà ghẹo bồ nông" (Ca dao).

2. Động từ:

   • Đâm nhẹ bằng vật nhọn: Dùng đầu nhọn (như kim, mũi dao) đâm xuyên qua bề mặt một cách nhẹ nhàng, thường để chọc thủng, lấy mủ hoặc máu. Ví dụ: Bác sĩ dùng kim để chích ổ áp-xe cho mủ chảy ra.
   • Tiêm (phương ngữ): Đưa thuốc hoặc chất lỏng vào cơ thể bằng kim tiêm. Ví dụ: Y tá sẽ chích một mũi thuốc giảm đau cho bệnh nhân.
   • Đốt (côn trùng): Hành động của một số loài côn trùng dùng vòi hoặc ngòi đâm xuyên qua da để hút máu hoặc tiết nọc độc. Ví dụ: Tôi bị muỗi chích mấy nốt rất ngứa.

Ví dụ sử dụng

• Danh từ:

  • Trong vườn có nhiều chim chích hót líu lo.

• Động từ (nghĩa đâm nhẹ):

  • Người làm vườn chích vào thân cây cao su để lấy mủ.
  • Mẹ dùng cây kim đã khử trùng để chích nốt ghẻ cho con.

• Động từ (nghĩa tiêm):

  • Trẻ em cần được chích ngừa đầy đủ các loại vắc-xin.

• Động từ (nghĩa đốt):

  • Khi đi rừng, phải cẩn thận kẻo bị ong chích.

Các cách sử dụng nâng cao

• "Chích thuốc": Cụm từ phổ biến trong ngôn ngữ đời sống, đồng nghĩa với "tiêm thuốc".
  • Bác sĩ bảo tôi phải chích thuốc kháng sinh mỗi ngày.
• "Chích hút": Hành động dùng kim chọc vào và hút dịch (mủ, máu) ra ngoài, thường trong y tế.
  • Bác sĩ phải chích hút ổ áp-xe để làm sạch vết thương.

Biến thể và từ liên quan

• Châm: Có nghĩa tương tự "chích" (đâm nhẹ bằng vật nhọn), thường dùng trong y học cổ truyền (châm cứu).
• Tiêm: Từ toàn dân, đồng nghĩa với nghĩa phương ngữ "chích" (đưa thuốc vào cơ thể bằng kim).
• Đốt: Từ toàn dân, chỉ hành động của côn trùng, đồng nghĩa với nghĩa "chích" thứ ba.
• Chích choè: Tên đầy đủ của loài chim được nói tắt thành "chích".

Từ đồng nghĩa

• Nghĩa đâm nhẹ: Chọc, đâm, trích.
• Nghĩa tiêm: Tiêm, tiêm chích.
• Nghĩa đốt (côn trùng): Đốt, cắn (tuỳ loài).

Các cụm từ liên quan

• Chích lể: Phương pháp dùng kim nhỏ chích vào huyệt hoặc da để chữa bệnh trong y học cổ truyền.
  • Ông lang dùng kim để chích lể chữa cảm cho bệnh nhân.
• Kim chích: Danh từ chỉ dụng cụ dùng để chích (kim tiêm, kim châm cứu).
  • Dụng cụ kim chích phải được vô trùng cẩn thận.

Lưu ý sử dụng

• Từ "chích" với nghĩa "tiêm" chủ yếu được dùng trong phương ngữ Nam Bộ. Trong văn viết chuẩn và toàn dân, từ "tiêm" được ưu tiên sử dụng hơn.
• Khi dùng với nghĩa là chim, "chích" thường xuất hiện trong các thành ngữ, ca dao hơn là trong ngôn ngữ hàng ngày.

Học thuật

1. 1 dt. Chích choè, nói tắt: Chim chích mà ghẹo bồ nông, Đến khi nó mổ lạy ông tôi chừa (cd.).
2. 2 đgt. 1. Đâm nhẹ bằng mũi nhọn: chích nhọt. 2. đphg Tiêm: chích thuốc. 3. Đốt: muỗi chích.