Định nghĩa

1. Danh từ:

   • Chỗ để trắng, không nhuộm ở chéo khăn hoặc đầu vải: Một mảnh vải nhỏ, thường ở góc khăn hoặc mép áo, được cố ý để nguyên màu trắng (không nhuộm) để làm dấu hiệu nhận biết.

2. Động từ:

   • Để sát vào, ấn mạnh vào, áp chặt vào: Hành động dùng lực đặt một vật tiếp xúc gần và ép chặt vào một vật khác.

3. Phó từ:

   • Ở trạng thái yên lặng, nép mình, nằm im một chỗ: Diễn tả trạng thái nằm yên, không cử động, thường để tránh bị chú ý.
   • Ở trạng thái bị dẹp lép, bẹp hoàn toàn: Diễn tả trạng thái một vật bị đè hoặc ép đến mức trở nên phẳng lì.

Ví dụ sử dụng

• Danh từ:

  • Chiếc khăn rằn này có gí để phân biệt với khăn khác. (Chiếc khăn rằn này có chỗ để trắng để phân biệt với khăn khác.)
  • Người thợ nhuộm chừa lại một gí ở góc vải. (Người thợ nhuộm chừa lại một mảnh trắng ở góc vải.)

• Động từ:

  • Cậu bé gí tai vào cửa để nghe ngóng. (Cậu bé áp sát tai vào cửa để nghe ngóng.)
  • Hắn gí mũi súng vào thái dương tên tội phạm. (Hắn ấn chặt nòng súng vào thái dương tên tội phạm.)

• Phó từ:

  • Con mèo hoảng sợ nằm gí dưới gầm giường. (Con mèo hoảng sợ nằm im dưới gầm giường.)
  • Chiếc lon bị xe tải cán bẹp gí. (Chiếc lon bị xe tải cán dẹp lép.)

Các cách sử dụng nâng cao

• "Chết gí": Chết và nằm im, không động đậy (thường dùng cho động vật nhỏ hoặc trong cách nói ví von).

  • Con chuột bị đập chết gí trên sàn nhà. (Con chuột bị đập chết nằm im trên sàn nhà.)

• Dùng để nhấn mạnh mức độ hoàn toàn của trạng thái "bẹp" hoặc "nằm im".

  • Làm việc mệt quá, tối về chỉ muốn nằm gí một chỗ. (Làm việc mệt quá, tối về chỉ muốn nằm im một chỗ.)

Biến thể và từ gần giống

• Gí mắt (cụm động từ, thông tục): Nhìn chằm chằm, tập trung nhìn sát vào.

  • Nó gí mắt vào màn hình máy tính cả ngày. (Nó nhìn chằm chằm vào màn hình máy tính cả ngày.)

• Ghé (động từ): Lại gần, áp sát (nhưng nhẹ nhàng hơn "gí").

• Ép (động từ): Dùng lực mạnh để đè hoặc nén.
• Nép (động từ): Thu mình, ẩn vào nơi kín đáo (gần nghĩa với "gí" khi là phó từ).

Từ đồng nghĩa

• Danh từ: Dấu trắng, mảnh để trắng.
• Động từ: Áp, ấn, đè, chặn.
• Phó từ: Im lìm, lặng im, dẹp lép, bẹp dí.

Các cụm từ (phrasal verbs) liên quan

• Gí vào: Hành động ấn/áp sát vào một đối tượng cụ thể.

  • Anh ta gí tờ tiền vào tay tôi. (Anh ta ấn tờ tiền vào tay tôi.)

• Nằm gí: (Đã giải thích ở trên).

Thành ngữ liên quan

• Bẹp gí: Bị đè hoặc ép đến mức biến dạng hoàn toàn, dẹp lép.

  • Quả bóng bay bị xì hơi bẹp gí. (Quả bóng bay bị xì hơi dẹp lép.)

• Im gí: Rất im lặng, không một tiếng động.

  • Cả phòng họp im gí lắng nghe. (Cả phòng họp im phăng phắc lắng nghe.)

1. d. Chỗ để trắng không nhuộm ở chéo khăn, đầu vải, để đánh dấu: Gí khăn; Gí áo.
2. đg. Để sát vào: Gí hòn than vào rơm.
3. ph. Nói ở yên, nằm nép một chỗ: Chết gí; Nằm gí; Bẹp gí.