hồ

Thân thiện

Một con vịt trời đang bơi trên mặt hồ trong xanh.

Định nghĩa

1. Danh từ:

   • Vùng nước tự nhiên hoặc nhân tạo, sâu và rộng, nằm trong đất liền: Chỉ một vùng trũng chứa nước, thường là nước ngọt.
   • Đồ đựng rượu (cũ): Vật dụng bằng gốm, sành dùng để đựng rượu ngày xưa.
   • Cháo loãng: Món ăn lỏng được nấu từ gạo hoặc bột.
   • Chất dính: Chất lỏng sền sệt, thường làm từ bột, dùng để dán giấy, vải.
   • Nhạc cụ dây kéo bằng vĩ: Một loại nhạc cụ dân tộc, hình dáng và cách chơi tương tự đàn nhị nhưng có âm sắc trầm hơn.
   • Tên một âm trong ngũ cung của âm nhạc cổ truyền: Âm đầu tiên trong hệ thống năm âm: Hồ, xừ, xang, cống, xế.
   • Con cáo (từ cũ): Tên gọi cổ của loài cáo.
   • Tiền thuế hoặc phí trong cờ bạc: Khoản tiền người chơi phải nộp cho chủ sòng bạc.

2. Động từ:

   • Làm cho vải, sợi cứng lại bằng cách ngâm trong dung dịch bột: Công đoạn xử lý vải, sợi trước khi dệt hoặc may.
   • Nhúng quần áo vào nước pha chất màu: Hành động làm cho quần áo có màu xanh nhạt hoặc được hồ cứng.

3. Trạng từ (từ cũ):

   • Hầu như, gần như: Dùng để diễn tả mức độ gần đạt tới một trạng thái nào đó.

Ví dụ sử dụng

• Danh từ:

  • Hồ Tây là một thắng cảnh nổi tiếng của Hà Nội.
  • Ngày xưa, rượu quý thường được đựng trong những chiếc hồ bằng sứ.
  • Trời lạnh, ăn một bát hồ gạo thì ấm bụng.
  • Em bé dùng hồ dán để làm đồ thủ công.
  • Tiếng hồ réo rắt hòa cùng tiếng sáo.
  • Trong bài bản ca trù, âm hồ rất quan trọng.
  • Truyện ngụ ngôn thường lấy hồ (cáo) làm nhân vật gian xảo.
  • Sòng bạc nào cũng thu hồ của người chơi.

• Động từ:

  • Trước khi dệt, người ta phải hồ sợi cho chắc.
  • Áo sơ mi này đã được hồ nên rất phẳng và cứng.

• Trạng từ:

  • Sau trận ốm, sức khỏe anh ấy hồ bình phục.

Các cách sử dụng nâng cao

• "Có bột mới gột nên hồ" (Thành ngữ): Có nguyên liệu, điều kiện cơ bản thì mới làm nên việc.
• "Chứa thổ đổ hồ" (Thành ngữ): Chỉ những kẻ làm nghề bất chính, trục lợi trên sự đen đủi của người khác (như chủ sòng bạc, nhà chứa).

Biến thể và từ liên quan

• Hồ nước: Cụm từ chỉ chung các ao hồ.
• Hồ dán: Chất dính đặc biệt để dán.
• Hồ vôi: Hỗn hợp vôi dùng trong xây dựng.
• Hồ sơ: Tập tài liệu (nghĩa phát sinh, khác biệt).
• Hồi hồ (Từ cũ): Chỉ trạng thái bồi hồi, xúc động.

Từ đồng nghĩa & gần nghĩa

• Ao (với nghĩa danh từ chỉ vùng nước): Nhưng ao thường nhỏ và nông hơn hồ.
• Cháo (với nghĩa món ăn): Cháo đặc hơn hồ.
• Keo, chất kết dính (với nghĩa chất dính).
• Suýt, gần như (với nghĩa trạng từ).

Thành ngữ, tục ngữ liên quan

• Của thì như nước hồ vơi lại đầy: Của cải vật chất trong đời có lúc hao, lúc đầy, luôn biến đổi.
• Ăn hồ, ăn cháo cho xong bữa: Chỉ cuộc sống tạm bợ, qua ngày với những thức ăn đơn sơ.

Học thuật

1. 1 dt Nơi trũng ở trong đất liền, sâu và rộng, chứa nước thường là ngọt: Hồ Hoàn-kiếm; Hồ Tây ở Hà-nội; Xây hồ bán nguyệt cho nàng rửa chân (cd).
2. 2 dt Bầu đựng rượu (cũ): Thơ lung túi, rượu lưng hồ (cd).
3. 3 dt Cháo loãng nấu bằng gạo hoặc bằng bột: Ăn hồ, ăn cháo cho xong bữa; Có bột mới gột nên hồ (tng).
4. 4 dt Chất dính dùng để dán: Quấy bột làm hồ; Mua một lo hồ về dán phong bì thư.
5. 5 dt Thứ nhạc cụ kéo như kéo nhị: Tiếng hồ trầm hơn tiếng nhị.
6. 6 dt Âm đầu trong năm âm của nhạc cổ nước ta: Hồ, xừ, xang, cống, xế.
7. 7 dt Con cáo (cũ): Đàn hồ, lũ thỏ một ngày quét thanh (NĐM).
8. 8 dt Tiền người đánh bạc nộp cho chủ sòng bạc: Chứa thổ đổ hồ (tng).
9. 9 đgt 1. Cho quần áo hoặc tơ, sợi vào nước có pha bột để cho cứng: Hồ sợi trước khi dệt 2. Nhúng quần áo vào nước có pha chất xanh nhạt: áo sơ-mi hồ lơ.
10. 10 trgt Hầu như; Gần như: Của thì như nước hồ vơi lại đầy (cd); Hồ vui sum họp lại xa khơi (ChMTrinh).