khỏe
Định nghĩa
Tính từ:
- Có sức lực, không ốm yếu: Trạng thái cơ thể có sức mạnh, không bị bệnh tật.
- Có khả năng chịu đựng tốt: Có thể chịu được những tác động từ môi trường hoặc công việc nặng nhọc.
- Mạnh mẽ, hùng hậu: Dùng để mô tả mức độ lớn, nhiều hoặc mạnh của một hành động.
Phó từ:
- Nhiều, mạnh: Dùng để bổ nghĩa cho động từ, chỉ mức độ cao của hành động đó.
Ví dụ sử dụng
Tính từ:
- Sau khi tập thể dục đều đặn, anh ấy cảm thấy rất khỏe.
- Cụ ông 80 tuổi vẫn còn khỏe lắm, đi lại nhanh nhẹn.
- Loại vải này khỏe, mặc bền nhiều năm không hỏng.
Phó từ:
- Anh ấy ăn rất khỏe, mỗi bữa hết ba bát cơm.
- Máy này chạy khỏe, tiêu thụ điện nhiều nhưng hiệu suất cao.
Các cách sử dụng nâng cao
"Khỏe re": rất khỏe, thường dùng với sắc thái vui vẻ, hài lòng.
- Nghỉ ngơi mấy hôm, giờ tôi khỏe re rồi!
"Ăn khỏe làm khỏe": thành ngữ chỉ người có sức khỏe tốt, vừa ăn được nhiều vừa làm việc hiệu quả.
- Thanh niên phải ăn khỏe làm khỏe mới xây dựng đất nước được.
"Khỏe hơn trước": tình trạng sức khỏe được cải thiện so với một thời điểm trước đó.
- Uống thuốc đúng liều, bệnh nhân đã khỏe hơn trước nhiều.
Biến thể và từ gần giống
Khỏe mạnh (tính từ): nhấn mạnh trạng thái có sức khỏe tốt, thường dùng trong ngữ cảnh trang trọng hơn.
- Chúc ông bà luôn khỏe mạnh và sống lâu.
Khỏe khoắn (tính từ): chỉ cảm giác sảng khoái, nhẹ nhõm về tinh thần lẫn thể chất.
- Sáng ra tắm xong, người thấy khỏe khoắn hẳn.
Mạnh khỏe (tính từ): từ đồng nghĩa với "khỏe mạnh".
- Cô ấy luôn giữ thói quen sống lành mạnh để được mạnh khỏe.
Từ đồng nghĩa
- Mạnh: có sức lực.
- Cường tráng: (thường dùng cho nam giới) khỏe mạnh, vạm vỡ.
- Lực lưỡng: có thân hình to lớn và khỏe mạnh.
Từ trái nghĩa
- Ốm: bị bệnh, yếu sức.
- Yếu: không có nhiều sức lực.
- Mệt: cảm thấy không còn sức, cần nghỉ ngơi.
Thành ngữ liên quan
- "Tiền vào như nước sông Đà, tiền ra nhỏ giọt như cà phê phin": (thành ngữ vui, không chứa từ "khỏe" nhưng liên quan đến ý "mạnh/yếu" của dòng chảy) thường dùng để so sánh việc thu nhập nhiều nhưng chi tiêu ít.
- "Khỏe như vâm": (thành ngữ) rất khỏe, khỏe phi thường (vâm là một loại voi to lớn).
- Lực sĩ ấy khỏe như vâm, nâng tạ trăm cân nhẹ như không.