khốn
Học thuậtThân thiện
Định nghĩa
- Tính từ:
- Ở trong tình trạng rất khó khăn, nguy hiểm, không có lối thoát: Dùng để mô tả một hoàn cảnh hoặc trạng thái bế tắc, cùng cực, đầy nguy hiểm.
- Đáng thương, đáng xót xa: Dùng để diễn tả sự thương cảm, xót xa trước một cảnh ngộ khổ sở, bất hạnh.
Ví dụ sử dụng
- Tính từ:
- Năm 1954, quân Pháp bị khốn ở Điện Biên Phủ. (Họ rơi vào tình thế vô cùng nguy hiểm và bế tắc.)
- Gia đình ấy thật khốn khổ vì bão lũ cướp hết nhà cửa. (Gia đình đó rơi vào cảnh cùng cực, đáng thương.)
- Thằng bé khốn nạn, không có ai chăm sóc. (Đứa trẻ đáng thương, bất hạnh.)
Các cách sử dụng nâng cao
"Khốn đốn": Nhấn mạnh trạng thái khó khăn, khổ sở đến cực điểm.
- Sau trận dịch, dân làng sống trong cảnh khốn đốn. (Họ sống trong cảnh vô cùng khổ cực, thiếu thốn.)
"Khốn nạn":
- Nghĩa 1 (cổ, văn chương): Đáng thương, bất hạnh (như trong ví dụ trên).
- Nghĩa 2 (hiện đại, thông tục, mang tính chửi mắng): Đê tiện, tồi tệ.
- Tên khốn nạn đó đã lừa gạt tôi! (Kẻ đê tiện đó đã lừa tôi!)
"Khốn khổ": Cực kỳ khổ sở, đau khổ.
- Đời nó lắm lúc thật khốn khổ. (Cuộc đời nó nhiều lúc thật đau khổ, vất vả.)
Biến thể và từ gần giống
Khốn cùng (tính từ): Cùng cực, không còn gì khổ hơn.
- Họ rơi vào cảnh khốn cùng sau chiến tranh. (Họ rơi vào cảnh tột cùng của sự nghèo khó, khổ sở.)
Khốn quẫn (tính từ): Khó khăn, túng quẫn đến mức bế tắc (thường về tiền bạc, kinh tế).
- Công ty đang trong thời kỳ khốn quẫn về tài chính. (Công ty đang ở giai đoạn tài chính rất khó khăn.)
Từ đồng nghĩa
- Bế tắc: Không có lối thoát, không có cách giải quyết.
- Cùng đường: Đã đến đường cùng, không còn cách nào khác.
- Khổ sở: Chịu nhiều đau khổ, vất vả.
- Nguy nan: Có nhiều nguy hiểm.
Từ trái nghĩa
- Sung sướng: Có đầy đủ, hạnh phúc.
- Thoải mái: Dễ chịu, không bị gò bó, khó khăn.
- An toàn: Không có nguy hiểm, đe dọa.
- Thuận lợi: Có nhiều điều kiện tốt, dễ dàng.
Thành ngữ liên quan
"Khốn khổ thân tôi" / "Khốn nạn thân tôi": Câu than thở, biểu lộ sự đau khổ, xót xa cho bản thân.
- Khốn nạn thân tôi, giờ phải làm sao đây! (Than ôi, thân tôi bây giờ phải làm thế nào!)
"Tiền mất tật mang" (có thể dẫn đến cảnh khốn): Mất tiền lại mang thêm bệnh, ví cho việc chịu nhiều thiệt thòi, khổ sở.
- Đi chữa bệnh ở thầy lang vườn, khốn khổ lắm, đúng là tiền mất tật mang. (Rơi vào cảnh vừa mất tiền vừa bệnh nặng hơn.)
- t. Mắc vào hoàn cảnh khó khăn, nguy hiểm: Năm 1954 quân Pháp bị khốn ở Điện Biên Phủ.