Định nghĩa

1. Động từ:
   • Chú ý, bận lòng, quan tâm quá mức đến những điều nhỏ nhặt, vụn vặt: "nệ" diễn tả việc quá để tâm, quá coi trọng những chi tiết không quan trọng, dẫn đến phiền phức hoặc không hài lòng.

Ví dụ sử dụng

• Động từ:
  • Ông ấy tính hay nệ, cứ thấy sách vở để hơi lệch một chút là sửa lại ngay.
  • Đừng nệ từng câu chữ trong bản thảo ấy, hãy nhìn vào ý tưởng tổng thể.
  • Nếu cứ nệ từng chuyện nhỏ thì khó mà chiều được. (Nếu cứ bận lòng đến từng việc nhỏ thì khó mà làm vừa ý được.)

Các cách sử dụng nâng cao

• "nệ hình thức": quá chú trọng, đề cao hình thức bên ngoài, vẻ bề ngoài.
  • Anh ta quá nệ hình thức, lúc nào cũng chỉn chu từ trang phục đến lời nói.
• "nệ cổ": quá câu nệ, rập khuôn theo lối cũ, truyền thống.
  • Tư tưởng nệ cổ đã kìm hãm sự phát triển của làng quê.
• "nệ nếp cũ": quá coi trọng và tuân theo những nề nếp, quy tắc cũ.
  • Bà ấy sống rất nệ nếp cũ, mọi việc trong nhà đều phải theo đúng lệ.

Biến thể và từ gần giống

• Câu nệ (động từ): là dạng nhấn mạnh hơn của "nệ", thường dùng để chỉ thái độ quá câu chấp, khắt khe, máy móc với những quy tắc, hình thức nhỏ nhặt.
  • Làm việc gì cũng phải linh hoạt, đừng quá câu nệ vào sách vở.
• Nệ nang (tính từ): có tính hay nệ, tỉ mỉ, câu chấp.
  • Tính ông ấy nệ nang lắm, khó mà làm vừa ý.

Từ đồng nghĩa

• Chấp nhất: cố chấp vào một điều gì đó, không chịu thay đổi.
• Khắt khe: nghiêm ngặt, đòi hỏi cao một cách quá mức.
• Tỉ mỉ: chú ý đến từng chi tiết nhỏ (có thể mang nghĩa tích cực hoặc tiêu cực tùy ngữ cảnh).

Từ trái nghĩa

• Thoáng: cởi mở, dễ dãi, không câu chấp.
• Phóng khoáng: rộng rãi, không bị ràng buộc bởi những điều vụn vặt.
• Đại khái: chỉ chú ý đến nét chính, không quan tâm đến chi tiết.

Thành ngữ, tục ngữ liên quan

• "Nệ cổ bất hóa": (thành ngữ gốc Hán Việt) Câu nệ vào cái cũ mà không biết biến hóa, cải tiến. Chỉ sự bảo thủ, cứng nhắc.
  • Công ty đó thất bại vì tư duy nệ cổ bất hóa của ban lãnh đạo.
• "Hay nệ hay hờn": (cách nói dân gian) Chỉ tính hay câu nệ, bận lòng chuyện nhỏ và dễ sinh hờn giận, khó chiều.

1. đg. Chú ý, bận lòng đến những cái nhỏ: Người hay nệ ít khi được vừa ý.