vày

Một người phụ nữ đang dùng cái vày để quay sợi tơ.

Định nghĩa

1. Danh từ:

   • Dụng cụ quay tơ, guồng quay chỉ: "vày" chỉ một bộ phận hình tròn, quay được, dùng để cuộn hoặc kéo sợi trong nghề dệt, đặc biệt là trong ngành tơ lụa cổ truyền.
   • Mũi tên (phần lông ở đuôi tên): "vày" còn dùng để chỉ phần cánh hoặc lông gắn ở đuôi mũi tên, giúp tên bay ổn định.

2. Danh từ (phương ngữ):

   • Nhịp cầu: Trong một số phương ngữ, "vày" được dùng để chỉ một nhịp hoặc khoảng giữa hai trụ của cây cầu.

     • Cầu ba vày: cây cầu có ba nhịp.

3. Động từ (phương ngữ):

   • Cuộn tròn và vứt bừa bãi: "vày" có nghĩa là vo tròn quần áo hoặc vật dụng và quăng vào một góc nào đó một cách cẩu thả, không gọn gàng.

Ví dụ sử dụng

• Danh từ (dụng cụ quay tơ):

  • Bà tôi dùng vày để kéo sợi tơ tằm. (Bà tôi sử dụng guồng quay để kéo sợi từ kén tằm.)
  • Chiếc vày gỗ cũ kỹ vẫn còn trong góc nhà. (Guồng quay bằng gỗ cũ vẫn còn nằm trong góc nhà.)

• Danh từ (phần lông mũi tên):

  • Người thợ làm tên gắn vày cho mũi tên thật chắc. (Người thợ chế tạo tên gắn lông ở đuôi tên cho thật chắc chắn.)

• Danh từ (phương ngữ - nhịp cầu):

  • Cầu ba vày này đã được xây từ thời Pháp thuộc. (Cây cầu có ba nhịp này đã được xây dựng từ thời Pháp thuộc.)

• Động từ (phương ngữ - cuộn tròn và vứt):

  • Nó vày quần áo vào một góc rồi chạy đi chơi. (Nó vo tròn quần áo và quăng vào một góc rồi chạy đi chơi.)
  • Đừng vày sách vở lung tung như thế. (Đừng cuộn tròn sách vở và vứt bừa bãi như thế.)

Các cách sử dụng nâng cao

• "vày tơ": hành động quay tơ, kéo sợi bằng guồng.

  • Nghề vày tơ đang dần mai một. (Nghề quay tơ bằng guồng đang dần bị lãng quên.)

• "vày vò": (từ ghép) hành động vò nát, làm nhàu hoặc cuộn tròn vật gì đó.

  • Cô ấy vày vò tờ giấy trong tay vì lo lắng. (Cô ấy vò nát tờ giấy trong tay vì lo lắng.)

Biến thể và từ gần giống

• Vải (danh từ): vật liệu dệt từ sợi — có liên quan đến "vày" trong ngữ cảnh dệt vải.
• Vày vò (động từ ghép): vò nát, làm nhàu — phát triển từ nghĩa "cuộn tròn" của "vày".
• Dày (tính từ): có độ dày — khác âm nhưng dễ nhầm lẫn khi viết.

Từ đồng nghĩa

• (Đối với nghĩa "dụng cụ quay tơ"): Guồng quay, con quay.
• (Đối với nghĩa "nhịp cầu"): Nhịp (cầu).
• (Đối với nghĩa "cuộn tròn và vứt"): Vò, vo, vứt bừa bãi.

Thành ngữ liên quan

• "Vày như vải": (phương ngữ) chỉ hành động cuộn tròn, vò nhàu mọi thứ một cách cẩu thả.
  • Nó làm việc gì cũng vày như vải. (Nó làm việc gì cũng cẩu thả, không gọn gàng.)