Định nghĩa

1. Danh từ:

   • Điệu múa truyền thống: Chỉ một điệu múa dân gian đặc trưng của các dân tộc Mường và Thái, thường có động tác uyển chuyển, nhịp nhàng.

2. Động từ:

   • Quẹt, cọ xát để tạo lửa: Hành động làm cho que diêm bật lửa bằng cách cọ xát nó vào một bề mặt.
   • Mở rộng ra, trải ra: Hành động làm cho một vật từ trạng thái khép, gập lại trở nên mở rộng, toả ra các phía.

Ví dụ sử dụng

• Danh từ:

  • Trong lễ hội, mọi người cùng nắm tay nhau nhảy điệu xoè.
  • Âm nhạc rộn ràng cho những điệu xoè vùng cao.

• Động từ (nghĩa quẹt diêm):

  • Trời tối, anh ấy phải xoè diêm để tìm đường.
  • Cô bé xoè que diêm cuối cùng với hy vọng nhỏ nhoi.

• Động từ (nghĩa mở rộng):

  • Đứa trẻ xoè năm ngón tay ra để đếm.
  • Cô ấy xoè chiếc quạt giấy màu sắc rất đẹp.

Các cách sử dụng nâng cao

• "xoè ra": nhấn mạnh hành động mở rộng, trải rộng ra.

  • Chú công xoè đuôi ra để thu hút bạn tình.
  • Cô giáo xoè tấm bản đồ lớn ra trước lớp.

• "xoè tay": một cử chỉ thường gặp, biểu thị sự trống rỗng, không có gì hoặc để trình bày, giải thích.

  • Hỏi đến tiền, nó chỉ biết xoè tay.
  • Anh ấy xoè tay ra giải thích từng bước một.

Biến thể và từ gần giàng

• Xoè xoè (từ láy, động từ): diễn tả động tác mở ra nhẹ nhàng, uyển chuyển hoặc lặp đi lặp lại.

  • Những cánh hoa xoè xoè trong nắng sớm.

• Xoè cánh (cụm động từ): chỉ hành động chim, côn trùng mở rộng đôi cánh.

  • Con bướm đậu trên cành, thỉnh thoảng lại xoè cánh.

Từ đồng nghĩa

• Mở (động từ): hành động làm cho cái đang đóng, khép được mở ra. (Ví dụ: mở quạt, mở bàn tay).
• Trải (động từ): hành động làm cho vật gì đó choán một diện tích rộng hơn trên một mặt phẳng. (Ví dụ: trải tấm vải ra).

Các cụm từ liên quan

• Xoè hoa tay: chỉ sự khéo léo, tài hoa trong công việc thủ công, nghệ thuật.

  • Người thợ thủ công ấy xoè hoa tay tạo nên những sản phẩm tinh xảo.

• Ăn xoè: (khẩu ngữ) chỉ việc ăn uống một cách thoải mái, không phải trả tiền.

  • Hôm nay có khách mời, chúng ta được ăn xoè rồi.

Thành ngữ liên quan

• Xoè năm ngón tay: thành ngữ ám chỉ việc không có tiền, tay trắng.

  • Cuối tháng, hỏi đến ai cũng chỉ biết xoè năm ngón tay.

• Xoè quạt đòi nợ: hình ảnh ẩn dụ về việc đòi nợ một cách gắt gao, liên tục.

  • Chủ nợ đến nhà xoè quạt đòi nợ suốt mấy ngày nay.

1. 1 dt Điệu múa của đồng bào Mường và Thái: Một điệu xoè uyển chuyển.
2. 2 đgt Làm cho diêm bật lửa: Quyên lấy nón che gió xoè diêm châm thẻ hương (NgĐThi).
3. 3 đgt Mở rộng ra: Xoè bàn tay; Xoè quạt.