Định nghĩa

1. Động từ:
   • Làm cho thông, hết tắc bằng cách dùng vật nhọn, hình que chọc vào. Ví dụ: xoi cống, xoi ống nước.
   • Làm cho thủng, tạo ra lỗ bằng cách dùng vật nhọn đâm xuyên qua. Ví dụ: xoi thủng vỏ ốc, viên đạn xoi thủng tường.
   • Mở thông, tạo ra đường xuyên qua một không gian bị cản trở, che lấp. Ví dụ: xoi đường qua rừng, xoi hầm.
   • Tạo ra đường rãnh, đường khía trên bề mặt một vật liệu (như gỗ) bằng dụng cụ chuyên dụng. Ví dụ: xoi rãnh trên mặt bàn.

Ví dụ sử dụng

• Động từ:
  • Anh ấy dùng dây thép để xoi cho thông ống nước. (Làm cho thông)
  • Người thợ xoi những chiếc vỏ sò để xâu thành chuỗi. (Tạo lỗ)
  • Đội công binh đã xoi một con đường mòn xuyên qua khu rừng già. (Mở thông đường)
  • Trước khi lắp ghép, người thợ mộc phải xoi các rãnh trên tấm ván. (Tạo đường rãnh)

Các cách sử dụng nâng cao

• "Xoi móc": (thường dùng với nghĩa tiêu cực) tìm cách khơi gợi, moi móc những chuyện riêng tư, kín đáo của người khác.
  • Anh ta thích xoi móc chuyện đời tư của đồng nghiệp.
• Dùng trong kỹ thuật, thủ công: Chỉ hành động gia công tạo rãnh, rãnh then.
  • Công đoạn xoi rãnh then đòi hỏi độ chính xác cao.

Biến thể và từ liên quan

• Đường xoi (danh từ): Đường rãnh, đường khía được tạo ra.
  • Những đường xoi trên gỗ được chạm trổ rất tinh xảo.
• Xoi xỉa (động từ, khẩu ngữ): Chăm chút, sửa sang tỉ mỉ (thường cho bản thân).
  • Cô ấy xoi xỉa ngoại hình rất kỹ trước khi đi tiệc.

Từ đồng nghĩa

• Thông: Làm cho không còn bị tắc nghẽn (nghĩa 1).
• Đục: Khoét, làm thủng bằng vật cứng, nhọn (nghĩa 2).
• Khoan: Tạo lỗ tròn bằng dụng cụ chuyên dụng (nghĩa 2).
• Phá: Mở đường qua chướng ngại (nghĩa 3).
• Bào: Làm nhẵn hoặc tạo hình bề mặt gỗ (có liên quan đến nghĩa 4).

Các cụm từ liên quan

• Xoi lỗ: Hành động tạo ra một hoặc nhiều lỗ.
  • Xoi lỗ treo tranh.
• Xoi rãnh: Hành động tạo ra một đường rãnh.
  • Xoi rãnh thoát nước.

Thành ngữ, cách nói liên quan

• Xoi bới (thường dùng với nghĩa xấu): Tìm kiếm, moi móc những điểm yếu, sai sót hoặc chuyện riêng tư của người khác.
  • Báo chí giờ chỉ thích xoi bới đời tư của người nổi tiếng.

1. đg. 1 Làm cho hết tắc bằng cách dùng vật hình que nhỏ chọc vào cho thông. Xoi cống. Xoi thông ống điếu. 2 Làm cho thủng, cho có lỗ bằng cách dùng vật nhọn chọc vào. Xoi vỏ sò, xâu làm dây chuyền. Xoi thủng. 3 (kết hợp hạn chế). Mở thông đường xuyên qua những trở ngại. Xoi đường trong rừng. Hai khúc địa đạo được xoi thông với nhau. 4 Tạo thành đường rãnh trên mặt gỗ bằng lưỡi bào nhỏ. Xoi cạnh bàn. Những đường xoi, nét chạm tinh vi.