Định nghĩa

1. Tính từ:
   • Mập tròn, đầy đặn, trông khỏe mạnh và dồi dào sức sống: Dùng để miêu tả vẻ ngoài căng tròn, mũm mĩm, thường gợi cảm giác dễ thương và tràn đầy sinh lực, thường áp dụng cho trẻ em, bộ phận cơ thể hoặc cây cối non.
   • Có nhiều nhựa sống, sum suê (đối với cây cối): Chỉ cây non khỏe mạnh, xanh tốt và tràn đầy sức sống.

Ví dụ sử dụng

• Tính từ:
  • Thằng bé bụ thật. (Đứa bé trông mập mạp, khỏe mạnh thật.)
  • Em bé có đôi má bụ. (Em bé có đôi má phúng phính, mũm mĩm.)
  • Chọn những cây bụ mà trồng. (Hãy chọn những cây non khỏe mạnh, sum suê để đem trồng.)

Các cách sử dụng nâng cao

• "bụ bẫm": (từ ghép, thường dùng hơn) chỉ sự mập mạp, đầy đặn một cách đáng yêu, thường dành cho trẻ con.
  • Bé gái mới sinh trông thật bụ bẫm. (Bé gái mới sinh trông thật mập mạp, đáng yêu.)
• "má bụ": má phính, má tròn đầy.
  • Cô bé có đôi má bụ cười rất tươi. (Cô bé có đôi má tròn cười rất tươi.)

Biến thể và từ liên quan

• Bụ bẫm (tính từ): Là dạng nhấn mạnh và phổ biến hơn của "bụ", chỉ sự mập mạp, khỏe mạnh, đáng yêu.
• Mập mạp (tính từ): Có nghĩa tương tự nhưng ít hàm chứa sắc thái "dồi dào sức sống" và "đáng yêu" như "bụ".
• Mũm mĩm (tính từ): Nhấn mạnh vào vẻ tròn trĩnh, đầy đặn, thường dùng cho trẻ em hoặc bộ phận cơ thể.
• Sum suê (tính từ): Thường dùng cho cây cối, chỉ sự xanh tốt, nhiều cành lá, có thể coi là nghĩa mở rộng của "bụ" khi nói về thực vật.

Từ đồng nghĩa

• Mập mạp: Có thân hình đầy đặn.
• Mũm mĩm: Tròn trĩnh, đầy đặn (thường mang sắc thái tích cực, dễ thương).
• Đầy đặn: Có hình thể tròn trịa, cân đối.
• Tròn trĩnh: Rất tròn và đầy (thường dùng cho khuôn mặt, má).

Từ trái nghĩa

• Gầy gò: Ốm yếu, thiếu thịt.
• Còi cọc: Chậm phát triển, nhỏ bé, yếu ớt (thường dùng cho trẻ em hoặc cây cối).
• Khẳng khiu: Gầy và cao một cách không cân đối.

Lưu ý sử dụng

• Từ "bụ" thường được dùng trong văn nói nhiều hơn văn viết trang trọng. Trong văn viết, "bụ bẫm" hoặc "mũm mĩm" thường phổ biến hơn.
• Từ này mang sắc thái tích cực, thể hiện sự yêu mến, trìu mến, thường dùng để khen ngợi vẻ đáng yêu, khỏe mạnh của trẻ nhỏ.
• Khi miêu tả cây cối, "bụ" nhấn mạnh vào sức sống và tiềm năng phát triển tốt, không chỉ đơn thuần là to khỏe.

1. tt. Mập tròn, trông khoẻ mạnh, dồi dào sức sống: Thằng bé bụ thật chọn những cây bụ mà trồng.