Định nghĩa

1. Danh từ (phương ngữ):

   • Mẹ: Từ dùng để gọi hoặc xưng hô với mẹ một cách thân mật, gần gũi, thường dùng trong một số vùng miền.
   • Lồng, rọ: Đồ đan bằng tre, nứa, hình trụ hoặc gần giống cái nơm, dùng để nhốt gia cầm như gà, vịt.

2. Động từ (phương ngữ):

   • Bu vào, bu lại: Chỉ hành động tụ tập, tập trung lại thành đám đông một cách nhanh chóng (thường dùng cho côn trùng, động vật nhỏ hoặc trẻ con).

Ví dụ sử dụng

• Danh từ (nghĩa "mẹ"):

  • Bu tôi dặn phải về sớm. (Mẹ tôi dặn phải về sớm.)
  • Cháu chào bu ạ! (Cháu chào mẹ/bác ạ!) - (Cách xưng hô thân mật).

• Danh từ (nghĩa "lồng, rọ"):

  • Nhốt con vịt vào trong bu. (Nhốt con vịt vào trong lồng.)
  • Một bu gà con. (Một lồng/cái rọ gà con.)

• Động từ (nghĩa "tụ tập"):

  • Ruồi bu đầy trên mâm cơm. (Ruồi bu đầy trên mâm cơm.)
  • Lũ trẻ bu lại xem xiếc. (Lũ trẻ tụ lại xem xiếc.)

Các cách sử dụng nâng cao

• "Bu quanh": Tụ tập, vây quanh một đối tượng trung tâm.

  • Mọi người bu quanh chiếc xe đang cháy. (Mọi người tụ tập vây quanh chiếc xe đang cháy.)

• "Bu bám": Bám vào, đeo bám lấy một cách dai dẳng (thường mang nghĩa tiêu cực).

  • Những ý nghĩ tiêu cực cứ bu bám lấy anh ấy. (Những ý nghĩ tiêu cực cứ đeo bám lấy anh ấy.)

Biến thể và từ gần giống

• Bâu (phương ngữ): Một biến thể ngữ âm khác của "bu" (động từ) với nghĩa tụ tập, bu quanh.
• Mụ (phương ngữ): Một từ địa phương khác cũng có nghĩa là "mẹ", tương tự "bu".
• Lồng: Từ phổ thông, đồng nghĩa với "bu" khi chỉ đồ vật dùng để nhốt chim, gà.
• Rọ: Từ phổ thông, chỉ đồ đan bằng tre nứa để nhốt vật, gần nghĩa với "bu".

Từ đồng nghĩa

• Mẹ, má, u: Các từ cùng chỉ người mẹ, khác nhau về sắc thái địa phương.
• Tụ tập, quây lại: Các từ đồng nghĩa với nghĩa động từ "bu lại".
• Bám, đậu: Các từ đồng nghĩa một phần với nghĩa "bu vào" (của côn trùng).

Các cụm từ liên quan

• Bu gà: Lồng, rọ dùng để nhốt gà.
• Bu lại quanh: Tụ tập lại xung quanh.
• Bu lấy: Bám lấy, níu lấy (theo nghĩa bóng).

Thành ngữ, tục ngữ liên quan

• Như kiến bu đường: Chỉ sự đông đúc, chen chúc, tụ tập dày đặc như đàn kiến.

  • Chợ Tết đông nghịt người, như kiến bu đường. (Chợ Tết đông nghịt người, như kiến bu đường.)

• Buồn như cha chết: (Một số vùng có thể nói "Buồn như bu chết" trong phương ngữ, thể hiện nỗi buồn sâu sắc). Lưu ý: Đây là cách nói ví von trong một số phương ngữ cụ thể, không phải thành ngữ phổ thông.

1. 1 d. (ph.). Mẹ (chỉ dùng để xưng gọi).
2. 2 d. Lồng đan bằng tre nứa, gần giống như cái nơm, thường dùng để nhốt gà vịt. Một bu gà.
3. 3 (ph.). x. bâu2.