Định nghĩa

1. Tính từ:
   • Chếch ngược lên phía trên: Dùng để mô tả hình dáng hoặc hướng của một bộ phận nào đó bị vểnh, chúc phần đầu lên trên so với vị trí bình thường.
2. Động từ:
   • Đưa chếch ngược trở lên theo hướng trước mặt: Hành động nâng, vểnh một bộ phận (như mặt, mắt) lên cao một cách có ý thức.

Ví dụ sử dụng

• Tính từ:
  • Cô bé có chiếc mũi hếch trông rất duyên.
  • Đuôi con mèo hếch lên mỗi khi nó vui vẻ.
• Động từ:
  • Cậu bé hếch mặt lên tỏ vẻ không phục.
  • Anh ta hếch mắt nhìn lên trần nhà, suy nghĩ miên man.

Các cách sử dụng nâng cao

• "hếch mũi lên": Tỏ thái độ kiêu ngạo, khinh thường.
  • Đừng có hếch mũi lên mà coi thường người khác như vậy.
• "mặt hếch lên": Biểu hiện sự bướng bỉnh, không chịu thua.
  • Thằng bé hếch mặt lên, nhất quyết không nhận lỗi.

Biến thể và từ gần giống

• Hếch hoác (tính từ): Nhấn mạnh trạng thái hếch lên quá mức, thường mang sắc thái tiêu cực (ví dụ: ).
• Vểnh (động từ): Có nghĩa tương tự "hếch", chỉ hành động làm cho một bộ phận chúc lên (ví dụ: , ).

Từ đồng nghĩa

• Chếch lên (động từ/tính từ): Nghiêng lên phía trên.
• Ngẩng (động từ): Nâng lên (thường dùng cho đầu, mặt).
• Vểnh (động từ): Làm cho chúc lên (thường dùng cho tai, đuôi).

Từ trái nghĩa

• Cụp xuống: Rủ, sà xuống thấp.
• Cúi xuống: Cúi thấp xuống.

Thành ngữ, tục ngữ liên quan

• Mũi hếch, miệng trề: Thành ngữ mô tả khuôn mặt có những nét đặc trưng là mũi vểnh lên và môi dưới trề ra, thường dùng với ý không thiện cảm.
  • Cô ta có bộ mặt mũi hếch, miệng trề, nhìn rất khó ưa.

1. I. tt. Chếch ngược lên phía trên: mũi hếch. II. đgt. Đưa chếch ngược trở lên theo hướng trước mặt: hếch mặt hếch mắt nhìn.